'Defensie leert niet van vredesoperaties'

Van een onzer verslaggevers DEN HAAG - De krijgsmacht leert onvoldoende of nauwelijks van ervaringen bij vredesoperaties. De Algemene Rekenkamer concludeert dit in haar gisteren verschenen rapport 'Leren van vredesoperaties'. Aanbevelingen in het rapport tot verbetering van het gebrekkige evaluatieproces zijn al in uitvoering, heeft minister Voorhoeve van defensie de Rekenkamer laten weten.

De Rekenkamer heeft over 1979-1995 vijf afgeronde en drie vredesoperaties in uitvoering bekeken, waaronder de deelname aan de VN-missies in Bosnië en Haïti. Conclusie: defensie leert onvoldoende van fouten, omdat de evaluatie te wensen overlaat of zelfs ontbreekt. Tevens wisselen volgens de Rekenkamer defensiestaf, landmacht, luchtmacht en marine hun ervaringen onvoldoende uit.

“Eén van de belangrijkste knelpunten is dat niet is vastgelegd dat iedere afgeronde vredesoperatie na afloop in zijn geheel geëvalueerd moet worden”, aldus de Rekenkamer. Als er al wordt geëvalueerd, worden vaak 'lessen geleerd die al bekend zijn'.

Een terugkerend probleem tijdens de voorbereiding van operaties was het niet op tijd beschikbaar zijn van tolken en bruikbare kaarten. Bij drie recente operaties bleek dat de verkenningsteams geen checklist gebruiken voor het systematisch verzamelen van de noodzakelijke informatie. De landmacht heeft 'problemen bij de bepaling van de hoeveelheid materieel'. Naar Bosnië werd daardoor teveel materieel meegenomen. Terwijl andere krijgsmachtonderdelen, zoals marine en luchtmacht al lang gebruik maken van basispakketten voor verschillende typen operatiegebieden.

Wel zijn duidelijke aanzetten tot verbetering zichtbaar, zegt de Rekenkamer. De luchtmacht is ver gevorderd in het beter evalueren, de landmacht en de marine hebben een duidelijke start gemaakt. Maar bij de Defensiestaf is er nog weinig geregeld.

In zijn reactie heeft de minister van defensie, aldus het rapport, te kennen gegeven het met de conclusies eens te zijn en de 'aanbevelingen zeker te zullen benutten'. De vredesoperaties in het voormalige Joegoslavië waren al aanleiding voor minister Voorhoeve om alle crisisbeheersings-, vredes- en humanitaire operaties onder eenhoofdige leiding van de chef defensiestaf te plaatsen. Bij die staf is een bureau Evaluaties opgericht, dat de evaluaties bij de krijgsmachtdelen moet coördineren.

Verder heeft het ministerie een algemeen toetsingskader voor evaluatie van de vredesoperaties opgesteld. - Vervolg op pagina 3

Crisisoperaties zijn nieuw en ingewikkeld VERVOLG VAN PAGINA 1

“De afgelopen tijd is veel energie gestoken in een verbetering van de wijze waarop de evaluaties moeten worden uitgevoerd”, aldus een defensie-woordvoerder. “Daarbij mag niet uit het oog worden verloren dat de krijgsmacht nieuwe en gecompliceerde crisisbeheersingsoperaties uitvoert in een tijd, waarin de defensie-organisatie tevens zwaar is belast met vele reorganisatieprocessen.”

De Rekenkamer ziet in de op gang gekomen verbeteringen een stap in de goede richting: “De noodzaak voor defensie om lering te trekken uit de deelname aan vredesoperaties is ook onderstreept door de Tweede Kamer tijdens de recente debatten over de val van Srebrenica en de nasleep hiervan.”

In 1995 gaf defensie 281 miljoen gulden uit aan VN-vredesoperaties, terwijl er in mei 1995 2 700 Nederlandse militairen aan deelnamen.