Scherpe botsing tussen Dijkstal en Beelaerts over stadsprovincies

DEN HAAG - Jonkheer P. Beelaerts van Blokland, commissaris der koningin van Utrecht, is gisteren publiekelijk in aanvaring gekomen met minister Dijkstal van binnenlandse zaken.

De minister gaf Beelaerts op een bijeenkomst van provinciale bestuurders onder uit de zak, toen deze uithaalde naar het vormen van stadsprovincies. Beelaerts maakte opmerkingen als: “Het risico blijft aanwezig dat wij in Nederland de weg opgaan van een heilloze versnippering van het middenbestuur” en “Internationaal maken wij ons volstrekt belachelijk, en bovendien is het de vraag of stadsprovincies de grote stedenproblematiek echt kunnen oplossen. De grote stad zelf is de eerst aangewezene als oplosser van deze problematiek.”

Minister Dijkstal zei “een beetje teleurgesteld” te zijn over Beelaerts van Blokland. “Het is erg overdreven om te praten over 'heilloze versnippering' en 'internationaal belachelijk maken'. “Buiten proportie”, kreeg Beelaerts toegebeten. Hij besloot zijn toespraak theatraal door de aanwezigen in de zaal rechtstreeks op te roepen, hem te helpen de plannen met het binnenlands bestuur tot een goed einde te brengen.

De toon die de provincies aanslaan, is duidelijk anders geworden. Stonden ze nog niet zo lang geleden te kijk als een wat stoffige bestuurslaag, de laatste tijd zijn de provincies bezig aan hun come-back. Niet alleen zijn ze teruggekomen op hun standpunt stadsprovincies dan maar als voldongen feiten te aanvaarden. Beelaerts, tevens voorzitter van het IPO (Interprovinciaal overleg orgaan) dat gisteren zijn jaarcongres hield, maakte duidelijk dat het de provincies ernst is met hun streven de provincies uit het kielzog van het rijk te halen. Een middel daartoe is de provinciale verkiezingen niet meer in één keer te houden, omdat de landelijke politiek die dan te veel overheerst. De verkiezingen moeten per cluster van provincies worden gehouden.

“En dan niet bijvoorbeeld alle randstadprovincies tegelijk, want dan blijft de landelijke politiek toch nog overheersen. Liever zie ik verkiezingen van bijvoorbeeld twee bij twee, Friesland met Limburg bijvoorbeeld”, aldus Beelaerts. Het argument van staatssecretaris Kohnstamm, dat er een relatie is tussen provinciale verkiezingen en de samenstelling van de Eerste Kamer, vindt Beelaerts verdacht. Kohnstamm erkent dus dat bij de statenverkiezingen landelijke belangen een rol spelen, en daar gruwen de provincies juist van.

- Vervolg op pagina 3

'Ook regio-tv inschakelen' VERVOLG VAN PAGINA 1

Beelaerts wil ook de regionale tv inschakelen om de provincies scherper in beeld te brengen. Hij vindt dat de regionale stations uit landelijke omroepmiddelen moeten worden bekostigd. “Maar regionale televisie vraagt ook om een verandering in alle provincies. Hier ligt nadrukkelijk een kans voor de provincies zich letterlijk en figuurlijk beter in beeld te brengen.” Verder gaan de provincies werken aan een 'interactieve bestuursstijl'.

Hoe het intussen met de stadsprovincies moet, wordt steeds onduidelijker. De kans dat het voorgenomen aantal van zeven blijft steken op één (Rotterdam) lijkt allesbehalve denkbeeldig. Staatssecretaris Van de Vondervoort (binnenlandse zaken) benadrukte na afloop dat zij en de minister het nodig achten dat ook de regio Amsterdam stadsprovincie wordt.

Op de vraag of ze nog in de stadsprovincie Amsterdam gelooft, nu zelfs burgemeester Patijn dat blijkbaar niet meer doet sinds Haarlemmermeer heeft aangehaakt, gaf ze een ontwijkend antwoord. “Wij achten het nodig en ik denk dat de kans dat er meer dan twee stadsprovincies komen groter is dan dat er minder dan twee komen.” Dijkstal kondigde aan dat het takenpakket dat voor Rotterdam overeen wordt gekomen, ook aan eventuele toekomstige provincies - voorzover die er komen - zal worden opgelegd. Er mogen niet meerdere sóórten stadsprovincies komen.

Het ministerie zwabbert nogal heen en weer. Nog niet zo lang geleden leek het departement er vanaf te willen dat stadsregio's buiten de randstad het tot stadsprovincie schoppen. Later werd dit weer herroepen. Gisteren zei Dijkstal dat er uiterlijk volgend jaar een beslissing moet komen. Er wordt per regio een inventarisatie gemaakt, op grond waarvan besloten kan worden of daar een stadsprovincie wordt gevormd of gemeentelijke herindeling een betere optie is.