Doema zegt weer nee tegen Jeltsin/Tsjernomirdin voor tweede keer afgewezen, nog één kans

MOSKOU (Reuters, AFP) - Voor de tweede keer wees het Russische lagerhuis, de doema, gisteren waarnemend regeringsleider Viktor Tsjernomirdin af als toekomstige premier. Als Jeltsin zijn kandidaat nog een keer voordraagt, heeft deze nog één kans door het parlement aanvaard te worden.

Het is niet voor het eerst dat de doema frontaal botst met president Jeltsin. De vorige premier, Kirijenko, werd pas na een drie weken durende krachtmeting in de derde stemming geaccepteerd. Maar nog niet eerder in Jeltsins regeerperiode viel een hevige politieke crisis samen met een vrije val van de roebel, sovjet-ouderwetse schaarste in de Russische winkels, het ineenschrompelen van inkomens, wegsmelten van spaarrekeningen, en groeiende angst en woede onder de bevolking.

Primakov

Bronnen in het parlement beweerden gisteren met grote stelligheid dat Jeltsin een nieuwe voordracht van Tsjernormirdin al heeft ondertekend. Wordt die voordracht vandaag bij de doema ingediend, dan moet het lagerhuis op zijn laatst maandag opnieuw stemmen. Het past het beste bij Jeltsins normale wijze van opereren nu niet aan de doema toe te geven.

Maar volgens Gennadi Zjoeganov, de leider van de grootste doema-fractie, de communistische partij, heeft Jeltsin gisterochtend laten doorschemeren dat hij vandaag bereid zal zijn met de leiders van de grote doema-fracties over ándere kandidaten dan Tsjernomirdin te praten, in een vervolg op het 'ronde-tafelgesprek' van gisteren. Jeltsin heeft gisteren, volgens Zjoeganov, gezegd: “Stemt u nou maar en dan komen we morgen wel op de zaak terug.”

De communisten hebben vijf mogelijke kandidaten als aanvaardbaar aangemerkt. Onder die vijf bevinden zich de burgemeester van Moskou, Joeri Loezjkov, de voorzitter van het hogerhuis, Jegor Strojev, en de minister van buitenlandse zaken, Jevgeni Primakov.

Deze laatste is niet alleen aanvaardbaar voor de communisten (131 van de 450 zetels) en hun bondgenoten, maar ook voor de liberale hervormersfractie Jabloko. De leider van die fractie, Grigori Javlinski, zei in het debat van gisteren dat Primakov veel meer lijkt op wat het noodlijdende Rusland nodig heeft dan Tsjernomirdin: “Hij hoort bij geen enkele partij, hij wordt vertrouwd door het leger, wil geen president worden, en is over de hele wereld bekend.”

Het debat van gisteren verliep heftig en dramatisch, maar soms hadden de hoofdrolspelers onwillekeurig bijna iets komisch. Zoals Tsjernomirdin toen hij uitriep: “Alleen in Indonesië zijn ze zover gegaan dat ze een heel land afbrandden. Ze hebben het hele land afgebrand! Die kant gaan we op. (In de richting van de communisten:) Daar roepen jullie toe op. Daar willen jullie ons heen hebben.”

Communistenaanvoerder Zjoeganov zei tot Tsjernomirdin: “Wat uw bekwaamheden betreft, Viktor Stepanovitsj, ik heb naar uw redevoering in de Federatieraad (vrijdag j.l.) geluisterd, en ...sorry hoor... maar om over de vrije markt te praten, over voortzetting van de huidige koers en tegelijkertijd een 'economische dictatuur' aan te kondigen, dat lijkt op roerei.” Javlinski stemde tegen Tsjernomirdins kandidatuur omdat deze jarenlang “een beleid heeft gevoerd waarbij de corruptie bloeide”. Tsjernomirdin kreeg 138 van de 450 stemmen. Hij heeft er 226 nodig. Wordt hij nog eens weggestemd dan kan Jeltsin de doema ontbinden en verkiezingen uitschrijven. Het is de vraag wie daar het meeste bij te verliezen heeft, de partij van de macht of de communisten.