Varkenswet onaangetast/Rechter wijst eis van varkenshouders af

DEN HAAG - De varkenshouders, verenigd in de NVV, hebben het kort geding tegen de staat voor opschorting van de Wet herstructurering varkenshouderij (WHV) verloren. De Haagse rechtbankpresident E. Dil-Stork ziet geen reden voor uitstel van de wet. Desondanks lijken de varkenshouders zich rijk te rekenen.

De staat hoeft de WHV niet op te schorten, omdat de rechter nog voor het einde van dit jaar een uitspraak verwacht in de verkorte bodemprocedure die de Nederlandse Vakbond van Varkenshouders heeft aangespannen. Daarin komen dezelfde bezwaren aan de orde die de NVV ook in het kort geding aanvoerde. De wet zou in strijd zijn met de Europese regelgeving, onder meer vanwege de productierechten die worden afgenomen zonder dat daar een schadevergoeding tegenover staat. Toch kan dat volgens de rechter geen reden zijn om de uitvoering van de wet op te schorten.

De WHV ging op 1 september in en bepaalt dat de varkenshouders aan het einde van dit jaar 10 procent minder varkens in hun stallen mogen houden dan voor 1 september. Dat betekent dat de controles op de naleving van de WHV pas begin volgend jaar van start kunnen gaan, volgens de rechter een reden te meer om opschorting van de wet niet noodzakelijk te achten. Overigens zei de president in haar vonnis dat de eis voor schadevergoeding van de boeren niet op voorhand kansloos is. De boeren verwijzen daarbij naar de Grondwet, het Gemeenschapsrecht en het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens.

Hoop

Na de behandeling, vorige week, klampten de varkenshouders zich hoopvol vast aan de suggestie van de rechtbankpresident dat een schadevergoeding niet onredelijk zou zijn. Toch lijkt de NVV zich onterecht rijk te rekenen. “Het zou mooi zijn als de minister besluit de nieuwe wet tot aan de uitspraak van de bodemprocedure op te schorten”, zei een “niet ontevreden” NVV-voorzitter W. van den Brink gisteren. “Dat lijkt me het meest reëel na deze uitspraak.”

Vergeet het maar, is echter de ondubbelzinnige reactie van het ministerie van landbouw. “Het is duidelijk dat de eisen van de NVV zijn afgewezen. We hebben gewoon gewonnen”, zegt een woordvoerder van het ministerie. “Wij concluderen uit de uitspraak dat de WHV als zodanig niet ter discussie staat.” Daarmee boort hij het idee in de grond als zou het ministerie de controle op naleving van de wet opschorten. “Het ligt absoluut niet in de rede om te verwachten dat we afzien van vervolging. In de eerste helft van 1999 gaat de Algemene inspectiedienst (AID) gewoon op pad. Waar dat nodig is, wordt verbaliserend opgetreden.”

In een korte toelichting deed minister H. Apotheker er gisteren nog een schepje bovenop. “Ik ben blij dat er nu helderheid is voor de betrokken boeren”, zegt hij, en wat betreft de kans dat hij in zijn begroting toch een potje heeft gereserveerd om eventuele schadevergoedingen te kunnen dekken: “Dat zou wel heel gek zijn, net nu we voor de zomer bijna unaniem hebben besloten om dat niet te doen.”

Lobby

Op Europees niveau voert de varkenssector ondertussen een omvangrijke lobby om de aandacht te vestigen op de malaise in de sector. Lage prijzen door een overaanbod in de Europese Unie, een hogere productie in de Verenigde Staten en de crises in Azië en Rusland trekken een zware wissel op de marges. Daarom vraagt de Europese koepelorganisatie voor de landbouw COPA Europese steun.

Het overaanbod van varkens in de EU is deels het gevolg van de varkenspestepidemie die de Nederlandse sector vorig jaar zwaar teisterde. Door het exportverbod dat van kracht werd, sprongen andere landen in het gat. Volgens de COPA is de markt in Rusland bovendien geheel ingeklapt en stelt de Europese afzet van varkensvlees in de Verenigde Staten weinig meer voor. Ook daar is de productie namelijk sterk gegroeid, met maar liefst 9 procent.

De Europese varkensboeren dreigen daardoor in enkele weken hun dieren niet meer kwijt te kunnen. Veel kleine en middelgrote bedrijven hangt bankroet boven het hoofd. Dat zou volgens de COPA bovendien tot gevolg hebben dat industriële bedrijven het voor het zeggen krijgen op de markt voor varkensvlees.

Volgens de COPA zijn de bestaande steunmaatregelen, zoals exportsubsidie en gedeeltelijke steun voor opslag bij de boeren, “onmisbaar, maar niet voldoende”. De organisatie pleit voor “niet-traditionele maatregelen”. Eind deze maand buigt ze zich over specifieke voorstellen.