Economie Indonesië komt knarsend tot staan

Van onze redactie economie AMSTERDAM - De regering in Jakarta heeft gisteren een herziene begroting gepresenteerd. Maar hoewel deze nu wel in lijn is met de voorschriften van het IMF, weet minister van financiën Mar'ie Muhammad er geen enkel enthousiasme mee te ontlokken. Integendeel: de roepia zakt naar steeds grotere diepte weg.

De Indonesische munt was gisteren aan het eind van de dag nog maar 12 750 tegen de dollar waard, na 12 150 op donderdag. Urenlang schommelde de roepia zelfs tussen de 14 000 en 15 000 per dollar, tot de valutamarkt enigszins kalmeerde na nieuwe interventies van de centrale bank.

In een commentaar op de onheilspellende ontwikkelingen in Indonesië schreef de gezaghebbende Engelstalige krant Jakarta Post gisteren: “De economie draait niet alleen steeds langzamer, zij komt knarsend tot staan.” In financiële kringen wordt de regering-Soeharto algemeen een gebrek aan leiderschap verweten. Zo is het opvallend dat minister Mar'ie gisteren in het parlement zelfs met geen woord repte over de enorme schuldencrisis waar het Indonesische bedrijfsleven mee worstelt. Toch zijn, door de welhaast complete ontwaarding van de roepia, nu op 20 na alle 288 bedrijven die op de effectenbeurs van Jakarta genoteerd staan, technisch gezien failliet. Want hun schulden in dollars zijn veel hoger dan hun bezittingen in roepia nog waard zijn. De Japanse banken hebben in Indonesië in totaal zo'n 23 miljard dollar aan commerciële leningen uitstaan. In Tokio worden er sinds kort pogingen in het werk gesteld om met deze banken regelingen te treffen voor een herfinanciering van deze schulden. Volgens het Indonesische persbureau Antara wordt er eveneens onderhandeld met Duitse banken die samen 5,6 miljard aan leningen in Indonesië uitstaan.

Het financiële persbureau Bloomberg meldt dat het Indonesische bedrijfsleven daarnaast nog bij Franse banken voor 4,8 miljard in het krijt staat, bij Amerikaanse banken voor 4,6 miljard en bij Nederlandse banken, waaronder ABN Amro en de Rabobank, in totaal voor 2,8 miljard dollar.

De rest van de Indonesische bedrijfsschulden (in totaal 65 miljard) komt voor rekening van banken in Hongkong en Singapore. Inclusief de overheid heeft Indonesië in totaal zo'n 140 miljard dollar aan buitenlandse schulden. Het is de vraag of de onderhandelingen over een schuldsanering met Japan en Duitsland snel tot resultaat zullen komen. Anders dan in Zuid-Korea waar de buitenlandse schuld van 25 miljard dollar aan kortlopende leningen voornamelijk geconcentreerd is bij een vijftigtal financiële instellingen, zijn de commerciële schulden in Indonesië verspreid over niet minder dan 1500 bedrijven.

Door dit grote aantal is een herfinancieringsakkoord met Jakarta, volgens analisten, heel moeilijk tot stand te brengen.

Een extra obstakel voor een snelle regeling van het schuldendilemma vormt nog de zwakke leiding van de Indonesische centrale bank. Eind december blijken liefst vier van de acht directeuren van de nationale bank wegens corruptie naar huis te zijn gestuurd.

Zoals al vorige week met IMF-topman Michel Camdessus werd afgesproken, gaat de gisteren gepresenteerde nieuwe overheidsbegroting van Indonesië ervan uit dat de economische groei in het land dit jaar tot staan komt, de inflatie zal oplopen naar 20 procent, bij een roepiakoers van 5000 tegen de dollar.

Hoewel dit realistischer lijkt dan de verwachtingen die Soeharto begin deze maand lanceerde - 4 procent groei, 9 procent inflatie en een roepia van 4000 per dollar - zijn ook deze cijfers vermoedelijk al volledig achterhaald. In werkelijkheid is niet alleen de roepia al naar 12 750 per dollar gezakt, ook de binnenlandse geldontwaarding schiet omhoog. Zo komen er uit het immense land berichten binnen over een prijsstijging van 50 procent voor eerste levensbehoeften als rijst en bakolie. Daar komt bij dat steeds meer bedrijven hun poorten moeten sluiten, waardoor het leger werklozen hand over hand toeneemt. Gevolg hiervan is dat de koopkracht van de bevolking, bij het ontbreken van sociale uitkeringen, navenant inzakt.

Hier en daar zouden er relletjes zijn uitgebroken vanwege de prijsstijgingen en massa-ontslagen. In Jakarta hielden zestig mensen een betoging ter ondersteuning van oppositieleidster Megawati, de dochter van de vroegere president Soekarno. Op Bali zijn enkele hamsteraars opgepakt.