Gratieverzoek van de man die Joes Kloppenburg doodschopte is volgens hoogleraar kansloos

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - Het gratieverzoek van de man die Joes Kloppenburg in een Amsterdamse steeg doodschopte is nu “volstrekt kansloos”. “Het is ondenkbaar dat het ministerie van justitie deze jongeman zal loslaten, terwijl de discussie over geweld op straat in alle hevigheid is losgebarsten.”

Dat stelt hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam mr. S. Stolwijk. De hoogleraar reageert hiermee op het voorgenomen gratieverzoek van de man die in augustus 1996 Joes Kloppenburg doodschopte en daarvoor acht jaar celstraf kreeg. De 22-jarige dader vindt dat hij veel te zwaar is gestraft in vergelijking met de straffen die zijn opgelegd in de zaak-Tjoelker. De koningin kan op twee gronden een gratieverzoek inwilligen. Ten eerste als er nieuwe feiten zijn, waarvan de rechter niet op de hoogte was. Stolwijk: “Iemand is bijvoorbeeld veroordeeld tot twee jaar celstraf, maar wordt ernstig ziek en bleek al tijdens de rechtszaak aids te hebben.” Ook kan iemand gratie krijgen in verband met huiselijke omstandigheden. Volgens Stolwijk kan de man die Kloppenburg doodschopte op geen van beide gronden een beroep doen.

Hoewel zijn collega mr. G. Mons van de Rijksuniversiteit Limburg het gratieverzoek ook weinig kans van slagen geeft, vindt hij het “wel legitiem”: “Nooit geschoten is altijd mis. En vanuit de rechtsongelijkheid is het wel interessant om een balletje op te gooien.” Mons, zelf ook advocaat, noemt het moment “tactisch niet zo verstandig”: “Ik zou het hoger beroep in de zaak-Tjoelker hebben afgewacht.”

De betrokken advocaten willen het gratieverzoek in de tweede helft van dit jaar indienen. Zij mikken op kwijtschelding van het laatste jaar celstraf. Eén van hen, mr. G. Knoops, erkent dat de twee zaken juridisch onvergelijkbaar zijn. In de zaak-Kloppenburg werd de dader 'zware mishandeling de dood ten gevolge hebbend' ten laste gelegd en werd bewezen dat híj Joes doodschopte; in de zaak-Tjoelker kon slechts openlijke geweldpleging worden bewezen en staat niet vast wie de dodelijke trap gaf.

Maar Knoops ziet ook overeenkomsten. De Amsterdamse rechter liet de geschokte rechtsorde zwaar meewegen, terwijl de Leeuwarder rechter dat element bewust aan de kant schoof. Knoops vindt dat er op dat punt sprake is van rechtsongelijkheid.

Vader

De vader van Joes Kloppenburg reageerde geschokt: “Onze eerste en dus emotionele reactie is ongeloof. Wij geloven onze oren niet. Dit kan niet waar zijn.” Hij vraagt zich af in hoeverre de dader “zich bewust is van wat hij ons heeft aangedaan. Het sterkt ons in het idee dat hij behandeling nodig heeft. En wij voelen ons bevestigd in de gereserveerde wijze waarop wij eerder op zijn spijtbetuiging hebben gereageerd.” Overigens vindt Kloppenburg het gratieverzoek “vanuit de dader gezien niet helemaal onbegrijpelijk. Voor hem is de situatie met Leeuwarden vergelijkbaar.”