LASTIGE VRAGEN (Ola Mafaalani)

Overtuigt uw zelfkritiek u?

Kent u een vrij land waar de rijken niet in de minderheid zijn, en hoe verklaart u het dat de meerderheid in zulke landen gelooft dat ze aan de macht is?

'Westkaai', het toneelstuk dat ik nu regisseer, gaat over de tegenstelling tussen rijk en arm. In een lege loods vindt een hoogst onrealistische ontmoeting plaats tussen Koch, een rijke miljonair, en Charles, een kleine crimineel die met zijn familie in een verwaarloosde achterbuurt leeft. In ruil voor zijn Jaguar, zijn aansteker en een Rolex vraagt Koch om hulp bij zijn zelfmoord. Hij zegt: ik geef jullie alles wat ik heb, nu moeten jullie mij helpen. Dan begint iedereen zich ermee te bemoeien.

Als u in het buitenland vertoeft en landgenoten treft: krijgt u dan heimwee of dan juist niet?

Nee. Ik heb verschillende thuislanden. Ik ben in Syrië geboren maar in Duitsland opgegroeid. Nu woon ik in Nederland. Ik heb geen heimwee, op dit moment is het leven hier het interessantst.

Als u op dit moment niet bang bent om te sterven: omdat u het leven op dit moment een last vindt of omdat u er op dit moment juist van geniet?

Dat vraag je me terwijl ik midden in dit project zit? Op dit moment wisselt het per dag. Dat is bij elk creatief proces, of het nu theater is of iets anders. De ene dag vind ik mijn leven geweldig, de volgende dag wil ik nog wel doorleven, maar is het allemaal één grote ellende. Vooral de laatste dagen voor een première zijn er vaak tegenslagen. Met deze voorstelling ging het allemaal zo goed dat ik de klap deze keer niet zag aankomen. Dan loop ik ineens vreselijk te twijfelen. Ga ik van alles omgooien. Een paar dagen later weet ik dan weer dat ik de goeie keuzes heb gemaakt.

Wat denkt u dat men u kwalijk neemt, en wat neemt u uzelf kwalijk, en als het niet om hetzelfde gaat: waarvoor vraagt u eerder excuus?

Ik neem het mezelf kwalijk dat ik geen humor heb. Als ik een stuk schrijf, wil ik dat het vreselijk tragisch wordt. Ik kan geen grappen bedenken. Ik vind het geweldig als iemand in een kroeg iets zegt waar iedereen om moet lachen. Ook thuis ben ik heel serieus, behalve als ik een grappige film huur.

Als in een onbewaakt ogenblik de gedachte bij u opkomt dat u nooit zou zijn geboren, verontrust die gedachte u dan?

Ja. Weet ik veel of de wereld er is als ik niet besta? De dingen zijn er omdat ik ze zie. De wereld is er dus niet als ik er niet ben.

Waarvoor ben je dankbaar?

Voor mijn moeder. Ik ben voor haar belangrijker dan alles wat mis kan lopen.

Wie zou je liever nooit zijn tegenkomen?

Politici. Ik vind het te gênant voor woorden hoe ze mij naaien. Als Voorhoeve zegt dat hij het fotorolletje van Srebrenica kwijt is, dan is dat wel de knulligheid ten top. Je wilt toch niet dat je door zulke mensen geregeerd wordt?

Wat vervult u van hoop?

a. de natuur?

b. de kunst?

c. de wetenschap?

d. de geschiedenis der mensheid?

Dat laatste in ieder geval niet. De kunst wel omdat ze zo zuiver is. Dat zie je ook aan de mensen die er mee bezig zijn. Hun wil en idealisme en vooral hun naïviteit om te denken dat ze nog iets aan de wereld kunnen veranderen, vervult me van hoop. Ik ben zelf ook naïef.

Ik maak een voorstelling en dan denk ik: nu kan de wereld niet meer hetzelfde blijven. Het geeft hoop dat ik, samen met de anderen met wie ik iets maak, daarin geloof.

Is het wel eens voorgekomen dat u helemaal geen vriendschappen had, of brengt u dan eenvoudig uw verlangens dienaangaande omlaag?

Ik heb nu vier theaterprojecten achter elkaar gedaan. Als ik zo'n lange periode achter elkaar aan het werk ben, heb ik geen tijd voor vrienden. Ik vergeet dan ook dat vriendschap belangrijk is. Maar op een geven moment ga ik er weer naar verlangen. De mensen met wie ik in een productie werk zijn niet meteen mijn vrienden. Doordat ik theater zo extreem maak, weet je alles van iemand in een korte periode. Dat maakt het erg intiem, maar om die intimiteit ook meteen vrienschap te noemen, gaat te ver. Juist omdat het zulk intiem werk is, kan je elkaar ook veel pijn doen. Het is als een familie. Alleen bij een familie voel je je vertrouwd en durf je meteen te schreeuwen. In dit geval moet je iets voorzichter zijn.

Hoe staat u tegenover een baby?

Ik vind het erg dat ik altijd om ze moet lachen terwijl dat babytje wel zal denken: die vrouw is gek geworden. Babies ruiken zo lekker naar mens. Ik vind het ook geweldig dat zij het nog allemaal beter kunnen doen. Ik zeg ook altijd: Ja, jullie gaan het zo goed doen, sorry dat ik het niet goed heb gedaan.

Weet u wat u nodig hebt?

Ja, en ik zeg het ook altijd. Maar het verschuift wel elke dag. Maar blind vertrouwen, gewoon omdat ik het ben, is wel waar alles bij staat of valt.

Waarom geeft u graag iets cadeau?

Omdat iemand anders het dan kan uitpakken.

Ola Mafaalani (29) regisseert 'Westkaai' bij Fact. (Van 9 tot en met 20 september in Pakhuis St Job II op de Müllerpier)

De vragen zijn afkomstig uit Dagboek 1966-1971 van Max Frisch; als Lastige vragen in een aparte editie verschenen bij uitg. Meulenhoff.