Grote steden: Rijk moet bijbetalen

Van een onzer verslaggeefsters DEN HAAG - De wethouders van de vier grote steden hebben geen zin om een nieuwe groep bijstandsgerechtigden in te moeten schrijven bij hun sociale diensten.

Enkele honderden scholieren zullen als gevolg van de nieuwe wet op de studiefinanciering een beroep doen op de bijstand en eenoudergezinnen zullen bijzondere bijstand aan moeten vragen. De wethouders eisen in een brief aan de ministers Ritzen van onderwijs en Melkert van sociale zaken compensatie voor de extra bijstandskosten. Ze willen niet alsmaar opdraaien voor bezuinigingen op de rijksbegroting.

De wethouders stellen in hun brief dat ze niet alleen financiële, maar ook principiële bezwaren hebben. Volgens hen ligt de verantwoordelijkheid voor een 'toereikende bestaansvoorziening voor scholieren' primair bij de rijksoverheid. En: “Wij achten het bovendien geen goede zaak als jongeren al in hun schoolperiode aan bijstandsafhankelijkheid gewend raken”, aldus de wethouders in hun vorige week verzonden brief.

Voor scholieren tussen 18 en 27 jaar vervalt per 1 januari het recht op studiefinanciering. In plaats daarvan ontstaat een recht op een basistoelage van ¿ 176 per maand voor de thuiswonende student (die meer dan 19 uur per week onderwijs volgt) en f 410 voor de uitwonende student. Afhankelijk van het inkomen van de ouders kan een scholier een bijdrage krijgen voor de studiekosten. De verandering werkt nadelig uit voor de lage inkomens en is gunstig voor scholieren met rijkere ouders. Die kunnen tot 1 000 gulden per jaar vooruitgaan, terwijl het de lagere inkomens tot 4 000 gulden per jaar kan kosten.

Voor drie groepen scholieren, die nu nog studiefinanciering hebben, is - na veel protesten - kort geleden een overgangsregeling afgesproken: dat zijn scholieren met ouders die van een minimum moeten rondkomen, scholieren die zelf al een kind hebben en scholieren die erkend weigerachtige ouders hebben. Deze drie groepen mogen hun al begonnen voortgezet onderwijs afmaken met een 'gift' van Ritzen: ze krijgen het verschil tussen de oude studiefinanciering en de nieuwe basistoelage als gift uitgekeerd, zolang hun - ononderbroken - opleiding nog duurt.

De wethouders vinden deze overgangsregeling mooi, maar ze lost volgens hen niets op van twee structurele problemen die er na het aflopen van de overgangsregeling aan komen. Aan de ene kant zijn er de jongeren die niet op hun ouders terug kunnen vallen voor hun levensonderhoud, zoals bijvoorbeeld jongeren in tehuizen en jeugdige asielzoekers. Hieronder zal ook de groep vallen van wie de ouders blijven weigeren te betalen. Die zullen volgens de wethouders dus aankloppen bij de sociale dienst voor bijzondere bijstand. De tweede groep die volgens de wethouders in de problemen komt, zijn alleenstaande ouders. Als hun schoolgaand kind 18 wordt, raken zij de eenoudertoeslag kwijt. Tot nog toe compenseerde de studiefinanciering dit verlies (ongeveer 400 gulden per maand). De bijstandsouder met een thuiswonende scholier valt straks nog wel onder de overgangsregeling, maar daarna zullen ook zij beroep moeten doen op extra toelages uit de bijzondere bijstand als zij willen dat hun kind de school afmaakt.

De gemeente Amsterdam denkt dat ruim 1 000 scholieren straks een extra beroep op de bijstand zullen doen. Dat zal volgens Amsterdam acht miljoen gulden extra kosten.

Den Haag doet voorzichtiger schattingen en denkt aan enkele honderden scholieren en zo'n kleine 200 eenoudergezinnen die zich voor extra bijstand zullen melden. “Dat zijn bedragen van enkele tonnen extra voor de bijzondere bijstand”, aldus een woordvoerster van de gemeente Den Haag. “Maar Den Haag is een van de weinige gemeenten waar de pot voor bijzondere bijstand elk jaar helemaal wordt opgemaakt. Dus willen wij nu overleg over de extra kosten.” Voor Den Haag gaat het vooral om de principiële kanten van de protestbrief. “Minister Ritzen is volgens ons verantwoordelijk voor scholieren en studenten. Door de scholieren af te schuiven naar de gemeente wordt de bijzondere bijstand oneigenlijk gebruikt.”

Minister Ritzen kon gisteren nog niet reageren.