Jorritsma veel te snel met dreigement om af te treden na GroenLinks-motie over Schiphol

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Premier Kok steunt milieuminister De Boer (PvdA) in de manier waarop zij vorige week in de Tweede Kamer heeft geopereerd. Zij kwam in aanvaring met haar VVD-collega Jorritsma (verkeer), die naar aanleiding van een motie dreigde op te stappen, terwijl De Boer daarvan niet wilde weten.

Kok moest gisteren op stel en sprong naar de Tweede Kamer komen om uitleg te geven over het gedrag van de twee ministers vorige week donderdag.

Tijdens een debat over Schiphol noemde Jorritsma een motie van GroenLinks onaanvaardbaar. Ze zou opstappen als deze werd aangenomen - hetgeen niet waarschijnlijk is.

Minister De Boer vond het veel te vroeg voor die stellingname. Zij zag evenmin wat in de overigens kansloze motie, maar ze wilde haar politieke lot er niet aan verbinden en zei er in het kabinet over te willen praten.

Daarmee ontstond staatsrechtelijk een curieuze situatie: het kabinet behoort met één mond te spreken. Kok liet gisteren duidelijk merken dat hij het geen fraaie vertoning vond.

“De gang van zaken is niet de mooiste geweest. Normaal is dat er één mening wordt gegeven over een motie en niet twee.”

Tijdens het kabinetsberaad van afgelopen vrijdag besloot het kabinet collectief dat het “geen verantwoordelijkheid zou kunnen dragen” voor de uitvoering van de motie, schreef het in een brief aan de Kamer. Afgaande op de uitleg van premier Kok op zijn wekelijkse perconferentie leek Jorritsma het pleit te hebben gewonnen.

Maar gisteren zag het er toch anders uit. De Kamer vroeg nadere opheldering over de zinsnede 'geen verantwoordelijkheid'. Wat betekende dat precies? En was daarmee ook het dreigement van Jorritsma dat ze op zou stappen van tafel? De geïrriteerde Jorritsma wilde daar geen antwoord op geven. Ze zei tot acht keer toe op vragen van Rosenöller (GroenLinks) en Reitsma (CDA) over haar positie, dat ze achter de brief van het kabinet stond. “U heeft een brief gekregen. Daar staat alles in. Ik ga dat niet verder uitleggen. Dat is een volstrekt heldere tekst.”

Haar collega De Boer daarentegen was wel bereid het standpunt van het kabinet toe te lichten, evenals haar eigen optreden van vorige week. De Kamer moest het zo begrijpen dat het kabinet de motie niet wenst uit te voeren. Eventueel aftreden zou in haar visie pas aan de orde komen als de Kamer vervolgens een motie van wantrouwen indient. “Dit is niks anders dan mijn standpunt van donderdag”, aldus De Boer.

CDA'er Reitsma concludeerde dat er “nog steeds behoorlijk veel licht” zat tussen de standpunten van De Boer en Jorritsma. En Rosenmöller veronderstelde dat nu ook het onaanvaardbaar van Jorritsma de wereld uit was. “Er staat wat er staat”, beet Jorritsma hem toe. “Ik heb daar niets aan toe te voegen. Dat heb ik al vier keer gezegd.”

Tegen de zin van D66 (Kamerlid Van 't Riet: “Ik neem het licht voor kennisgeving aan”) en de VVD (Te Veldhuis: “dit is alleen theorie, de motie wordt toch niet aangenomen”) werd Kok naar de Kamer geroepen. De premier volgde de uitleg van De Boer: als de Kamer de motie aanneemt, volgt er politiek beraad in het kabinet, dan deelt het kabinet mee dat het de motie niet uitvoert, dan komt er mogelijk een motie van afkeuring of wantrouwen en dan treden er eventueel ministers af. “De minister van verkeer en waterstaat weet dat heel goed”, aldus Kok.

Dat Jorritsma vorige week al het onaanvaardbaar in de mond nam, had volgens Kok geen politiek-staatsrechtelijke betekenis; dat gaf slechts aan hoe zwaar de minister die motie opnam. Op de vraag van Reitsma of Jorritsma vond dat ze vorige week te zwaar had ingezet, zei ze: “Kok heeft de juiste uitleg gegeven.”