Krasse ouwe tuinierster blijkt Britse KGB-spionne

In Groot-Brittannië is geschokt én geamuseerd gereageerd op het bericht dat een vrouw veertig jaar lang onafgebroken voor de Sovjet-Unie heeft gespioneerd, om nu als krasse 87-jarige haar laatste jaren tuinierend te slijten in een groene voorstad van Londen.

Melita Norwood - bij de KGB bekend onder codenaam 'Hola' - werkte al enige jaren bij de British Non-Ferrous Metals Research Association in Londen toen zij in 1937 begon (deels nucleaire) gegevens aan de Sovjet-Unie door te spelen. Decennia lang werkte zij als een uiterst betrouwbare, consciëntieuze en goed-geïnformeerde spionne, onthulden dit weekeinde de BBC en The Sunday Times.

In de nieuwsverhalen van de afgelopen dagen wordt vooruit gelopen op de publicatie - deze week - van een boek van de historicus Christopher Andrew. Dat boek is weer gebaseerd op archiefmateriaal van de Sovjet-geheime dienst, de KGB, dat in 1992 naar buiten werd gesmokkeld door een overgelopen officier, Wasili Mitrochin. Deze Mitrochin zegt sinds de vroege jaren zeventig stiekem materiaal te hebben gekopieerd uit woede over de repressie van dissidenten onder partijleider Brezjnjev.

De bejaarde Melita Norwood - 'The Spy who came back from the Co-op' gedoopt door The Times - werd dit weekeinde plotseling in haar tuin overvallen door hordes verslaggevers met microfoons en camera's, tot verbijstering van haar zelf maar ook van haar buren die haar alleen kenden als een enthousiaste tuinierster en een rustige, zelfstandige oude dame die bezoekers blij pleegt te maken met potten zelfgemaakte jam. Norwood zei 'helemaal niet meer te denken' aan haar spionnenverleden, maar erkende volmondig dat het verhaal klopt. Op de vraag of ze spijt heeft, zei ze zaterdag: ,,Nee''.

Norwood zegt Stalin en zijn opvolgers niet voor het geld te hebben gediend, maar uit idealisme. Ze staat nog steeds uiterst links, heeft anti-atoombomaffiches aan de muur en drinkt uit een Che Guevara-beker.

Minister Jack Straw van justitie zou, volgens berichten van zaterdag, afzien van vervolging, omdat Norwood 'te oud' zou zijn. Daar werd in veel Britse kranten en door de Conservatieven honend op gereageerd, onder verwijzing naar de bejaarde generaal Augusto Pinochet, die in Londen onder huisarrest staat en wacht op een uitleveringshoorzitting. Straws woordvoerder ontkende later dat vervolging uitgesloten is.

Het boek van Christopher Davis zal nog veel meer schokkende en bizarre feiten naar boven halen, melden de Britse media. Het bevat onder meer gegevens over de wijze waarop de KGB geruchtenstromen op gang bracht over de CIA-verantwoordelijkheid voor de moord op de Amerikaanse president John F. Kennedy.