Shell wil publiek debat over gedrag van multinationals

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Shell vindt dat er een openbaar debat moet komen over het gedrag van grote, internationale concerns. Deze, voor een multinational als Shell opmerkelijke, oproep kwam gisteren van C. Herkströter, de voorzitter van de directie van Shell, tijdens een lezing aan de Universiteit van Amsterdam.

Zijn eigen concern, dat bekend staat als een gesloten bedrijf, moet ook onderwerp van discussie worden. In een openhartig betoog gaf Herkströter gisteren toe dat Shell zich in recente kwesties als de opruiming van het olieplatform Brent Spar en de mensenrechten in Nigeria te “arrogant” heeft opgesteld. Shell is met actiegroepen als Greenpeace, consumentengroepen en organisaties voor de mensenrechten “niet snel genoeg een serieuze dialoog aangegaan”.

Een belangrijke oorzaak daarvan is in de woorden van de topman “een soort technologische arrogantie, die in technische bedrijven veel voorkomt”. Dat leidt ertoe dat alle problemen als technische kwesties worden benaderd: “identificeren, isoleren en vervolgens oplossen”. Zo is het ook met de Brent Spar gegaan. Shell kwam na onderzoek naar 'de meest praktische en milieuvriendelijke oplossing' uit op het afzinken van het olieplatform in volle zee. Dat actiegroepen en het publiek daar anders over dachten, had de concerntop zich niet gerealiseerd.

Terwijl Shell vier maanden geleden nog opperde dat actiegroepen zich aan een op te stellen gedragscode zouden moeten houden, slaat Herkströter nu een andere toon aan. “Vanuit onze sterk wetenschappelijke denktrant hebben we een aantal van de meer 'softe' problemen fout beoordeeld en daardoor hebben we vergissingen begaan.” Shell “moet bereid zijn in een breder debat te treden”.

Herkströter zoekt de oorzaak van de commotie over een zaak als de Brent Spar ook buiten het bedrijf. Daar gaan de veranderingen snel, heeft Herkströter in de gaten. Door de 'vloedgolf' van informatie die dagelijks rond de aarde zoeft, weet iemand in Amsterdam binnen de kortste keren hoe het er bij een filiaal in Siberië toegaat. Daar moet het concern meer rekening mee houden.

Daar komt bij dat de verwachtingen van de buitenwereld tegenwoordig hoog gespannen zijn. Herkströter: “Naast onze normale taken - het creeren van welvaart, het bevredigen van de behoeften van onze klanten en het produceren van dividend voor onze aandeelhouders - wordt ons nu gevraagd politieke crises in ontwikkelingslanden op te lossen, westerse normen en waarden naar die landen te exporteren en aandacht te schenken aan tal van andere problemen.”

Die verwachtingen kan Shell niet waarmaken, zegt Herkströter, en dat moet ook niet. “Wij hebben geen gezag zoals regeringen, andere politieke instellingen of kerken dat hebben.”