Denen: zeehonden beter af met dood maken dan opvang

Van een medewerker KOPENHAGEN,PIETERBUREN - Zieke of door hun moeder verlaten zeehonden in het Deense deel van de Waddenzee worden sinds twee jaar door een dierenarts afgemaakt. De Denen menen dat de opvang in crèches de hele populatie in gevaar kan brengen. De Nederlandse crèches in Pieterburen en op Texel gaan intussen gewoon met de opvang door.

Jarenlang probeerden Deense dierenvrienden elke aangespoelde zeehond te redden. Dit werk werd door de bevolking hoog gewaardeerd, zeker nadat in 1988 een groot deel van de zeehondenpopulatie stierf door een virusziekte. Een paar jaar geleden kwamen de Denen echter tot het inzicht dat ze verkeerd bezig waren.

“De opvang van zeehonden door de mens kan een groot gevaar opleveren voor de zeehondenpopulatie”, zegt Sven Tougaard van het maritiem museum in het Deense Esbjerg, waar vroeger de Deense zeehonden werden opgevangen. “Als zeehonden vanuit de opvang terugkeren naar de vrije natuur is het risico groot dat ze ziekten meebrengen die ze op andere zeehonden kunnen overdragen. Verder hebben we ontdekt dat de zeehonden tegennatuurlijk gedrag vertonen na terugkeer in hun territorium. Normaal blijven zeehonden bij elkaar op één plaats, maar de vrijgelaten beesten gaan zwerven of beginnen schepen te achtervolgen. Ze zijn hun sociale vaardigheden kwijtgeraakt.”

Niet alleen de Denen veranderden hun mening over natuurbehoud op het Wad. Drie jaar geleden bracht een panel van deskundigen uit Denemarken, Duitsland en Nederland het advies uit om met de opvang van zeehonden te stoppen. Een jaar later namen de ministers van milieu van deze landen dit advies tijdens een Waddenconferentie over.

Dit besluit is tot nu toe wel uitgevoerd door Denemarken en Duitsland, maar de crèches in Pieterburen en op Texel gaan op de oude wijze door. Jaarlijks worden in de twee opvangcentra circa honderd zeehonden opgevangen. Een prominente Deense natuurbeschermer, die anoniem wil blijven, meent dat een crèche als Pieterburen daar financiële redenen voor heeft. “Pieterburen is een grote geldmachine geworden. De crèche behandelt de zeehonden als huisdieren, dat heeft niets meer met natuurbescherming te maken.”

In het tv-programma Netwerk zei ook P. Reijnders van het Instituut voor natuuronderzoek gisteravond dat de zeehondenstand inmiddels zo goed is dat opvang niet meer nodig is. Die stellingname ging een woordvoerster van de Waddenzeevereniging net te ver, maar ook zij sprak zich uit voor een 'afbouw' op termijn.

Furieus

Te Pieterburen reageerde Lenie 't Hart gisteravond furieus. “Reijnders weet alleen wat van aantallen, wij doen ook wetenschappelijk onderzoek naar het verband tussen het milieu en eventuele ziekten. Cijfers zeggen niks; recent zijn hier vier promotie-onderzoeken gedaan waaruit blijkt dat het immuunsysteem van de zeehonden zwakker is geworden.”

Sven Tougaard begrijpt wel dat het voor de Nederlanders psychologisch een moeilijke stap is om zeehonden die het niet redden, af te laten maken. “Toch moeten dierenbeschermers goed bedenken dat hulp aan een individuele zeehond de hele populatie in gevaar kan brengen. Het is een natuurlijk proces dat een aantal zeehonden het niet redt in de natuur.” Vaker dan gedacht redt de natuur bovendien zichzelf. “In minder dan tien jaar zijn de zeehonden het verwoestende virus van 1988 te boven gekomen. Er zwemmen nu weer enorm veel zeehonden rond in de Waddenzee. Het is hypocriet om dan te zeggen dat je zeehonden kunt redden met giften aan een crèche.”

Het nieuwe natuurbeleid in Denemarken wordt gesteund door alle belangrijke natuurschermingsorganisaties en het Deens publiek lijkt de koersverandering te accepteren. Tougaard: “Mensen accepteren het als je met argumenten uitlegt dat het echt beter is om niet meer in te grijpen in de natuur.”

Volgens 't Hart, die naar eigen zeggen Tougaard heeft opgeleid, is de Deense mentaliteit echter fundamenteel anders dan de Nederlandse. Zij zou niet eens verbaasd zijn als de Denen weer op walvissen willen gaan jagen. “Het enige dat ze in Denemarken doen, is zeehonden vangen om hen kunstjes voor toeristen te laten doen. Het is daar net een circus.”