Slimme spin Anansi trekt draden van boven naar beneden

Wijnand Stomp van 30/01 tot 1/2 in Zaltbommel, 7-15/2 in Amsterdam. Info:020-6230623.

Mannetje Kalebas, uit de nieuwste vertelvoorstelling 'De geboorte van de rivier' van het interculturele Pruim Theater, trekt met zijn kar van plek naar plek. Hij vertelt oude Afrikaanse verhalen over geesten, liefde en jaloezie aan een ieder die het horen wil'.

In niet-westerse culturen is het vertellen van verhalen sterker verankerd in de volkscultuur dan in het hedendaagse westen. Zo is in Suriname en de Antillen het vertellen van verhalen vaak vast onderdeel van het ritueel bij trouwerijen en begrafenissen. En in West-Indie heerst de levendige cultuur om alledaagse gebeurtenissen in te kleuren met de fantasie en als een boeiend verhaal mee te nemen naar een volgende ontmoeting. In ons land kunnen kinderen de niet-westerse verteltraditie nog maar heel sporadisch leren kennen: in het theater, op scholen of het kleine zalen-circuit. Dat is een gemiste kans, want in deze tijden van vreemdelingenhaat en praatjes over illegalen kunnen verhalen verre en vreemd lijkende culturen dichterbij halen.

Klassieke volksverhalen - of het nu gaat om de sprookjes van de gebroeders Grimm of de vertellingen van de Spin Anansi uit Afrika - vertellen uiteindelijk in symbolische vorm over de grote emoties en esentiele levensvragen waar mensen van alle tijden, leeftijden en culturen mee te maken krijgen. De verteltraditie biedt dan ook de mogelijkheid tot een universele vorm van communiceren.

De uit Curaçao afkomstige Wijnand Stomp is acteur en artistiek leider van het jeugdtheatergezelschap Pruim Theater. Als een van de eersten bracht hij het vertellen van niet-westerse verhalen onder een brede aandacht. Met zijn verteltheater 'Ik, Anansi', wekte hij bij kinderen en volwassenen, blank en zwart groot enthousiasme. De Anansi Tori's zijn volksvertellingen uit West-Afrika, die door de slavernij hun weg vonden naar Suriname en de Antillen. De slimme spin Anansi speelt in deze verhalen de hoofdrol. Met zijn lange draden kan hij een weg spinnen van boven naar beneden, daarom is de spin tevens te zien als een vertegenwoordiger van de wereld van de Goden. Wijnand Stomp giet zijn vertellingen in een meer theatrale vorm en maakt ze daarmee geschikt voor grotere zalen. Andere vertellers spelen in kleinere zalen omdat de vorm waarin het verhaal wordt verteld vraagt om een intieme ambiance, zoals bij vertelster Nel Lekatompessy. Haar verhaal 'Een boom vol schatten', afkomstig van het Molukken-eiland Halmaheira, brengt zij in een decor van kleurige kussens. Met minimale middelen vertelt zij het verhaal over een broertje en zusje tot leven die zijn achtergelaten door hun vader en moeder, net zoals Hans en Grietje uit het gelijknamige sprookje.

Een landelijk bekende verteller is Hakim Traidia. Hakim is mimer, toneelspeler en speelt in Sesamstraat. Hij brengt zowel vertel-voorstellingen in grote zalen als verhalen, die passen in het kleine zalen-circuit. Een van zijn verhalen is 'Het verhaal van de jonge olifant die zijn vader kwijt was', dat hij vertelt hij in een kleine zaal aan kinderen vanaf vier jaar. In de zoektocht naar zijn vader ontmoet de jonge olifant allerlei dieren, die andere geluiden maken en anders bewegen dan hij. Op zoek naar zijn identiteit probeert het olifantje uit te vinden bij welke dieren hij hoort. Hakim verwerkt ook de reacties en vragen van de kinderen in zijn verhalen.