Slappe smoes

'Uitstel nieuwe toeslagenwet', kopte Trouw afgelopen maandag bovenin pagina 3. 'Melkert wil sociale diensten niet opzadelen met millenniumprobleem', luidde de onderkop. Die twee kreten dekten de lading van wat daarna volgde. De millennium-bug zorgt voor een dermate groot probleem, dat de invoering van 'een essentieel onderdeel van de nieuwe bijstandswet' moet worden uitgesteld. Jammer voor de klanten, goed voor de schatkist en verder: helaas.

Er is daarna begripvol geknikt. Dat heeft de werkgroep van Jan Timmer via volop publiciteit dan toch maar mooi bereikt. Als je millennium roept vreest de halve natie inmiddels voor z'n koffiezetapparaat in de vroege ochtend van 1 januari 2000. Even samengevat: het probleem is dat in de eerste jaren van de computer er te weinig geheugen was om jaartallen voluit mee te nemen. Alleen de laatste twee cijfers werden ook in de programmatuur opgenomen, zonder dat iemand op het idee kwam dat je daarmee nog geen dertig jaar vooruit kon. Het kost grote moeite om je zoveel domheid onder whizzkids op wereldschaal voor te stellen, maar zo schijnt het gegaan te zijn.

Het gevolg is nu dat bedrijven met veel oude apparatuur en nog meer oude computerprogramma's voor een haast onontwarbare kluwen van problemen staan, waardoor ook bejaarden die de plus- en minpool van een stekker uit elkaar kunnen houden, van hun welverdiende pensioen worden teruggehaald om de natie te helpen het millennium-probleem op te lossen. Tot zover geloof ik iets van het verhaal, maar niet alles. Volgens deskundigen is zeker de laatste tien jaar geen apparaat en geen programma meer gemaakt waarin 1998 niet voluit 1998 heette.

Dus als de sociale diensten moeten gaan automatiseren, dan stel ik mij voor dat we hier juist géén probleem hebben. Oude computers worden langs een systeem van ontwikkelingshulp aan eigen land toch weggegeven aan scholen? En als de sociale dienst programma's nodig heeft, dan zullen die ongetwijfeld na 1985 zijn ontworpen. Als iemand op het idee komt de kaartenbak af te schaffen en te gaan automatiseren, dan heb je vast van heel veel last, behalve van het millennium-probleem.

Vrijwel alle sociale diensten hebben met geweldige problemen te maken die, zeggen zij, Den Haag steeds maar doorschuift. De nieuwste wet is nauwelijks in uitvoering of de volgende tuimelt er al overheen. Het gevolg is dat een aanmerkelijk deel van het personeel ziek thuis zit, gestrest, ontmoedigd, overspannen en óp. Aan de loketten vervoegen zich steeds meer opgewonden mensen die hun eisen met verbaal of lichamelijk geweld toelichten. In die situatie de zaak gaan automatiseren en tegelijk de uitvoering naar nieuwe regels gaan aanpassen, daar mag in redelijkheid voorlopig niet aan gedacht worden, begrijp ik van Melkert. Eerst maar eens even een kabinetsperiode gebruiken om de sociale diensten weer op poten te krijgen, moeten ze in Den Haag hebben bedacht. Maar toen: Tom Poes, verzin een list die Melkert kan verkopen.

Die list is gevonden, afgegeven en landelijk geslikt dankzij de nieuwste hype: de millennium-bug.

Het heeft jaren geduurd voor klagende klanten (en juist niet die bij de ongeautomatiseerde sociale diensten, maar wel overal elders) bij machte waren om bij fouten geen genoegen meer te nemen met het excuus: het lag aan de computer. De computer wordt door mensen aangedreven en die maken de fouten. Hoeveel jaar gaat het duren, bij het huidige, voor zoete koek slikken van het nieuwste excuus, vóór de eerste mensen het millennium-verhaal durven te ontmaskeren als een slappe smoes?

Gisteren opende de krant met de mededeling: Melkert schrijft het CDA al af. En wéér geloof ik geen bal van hem.