Het verdriet woekert onderhuids door

Regie: Kore-eda Hirokazu. Met Makiko Esumi, Takashi Naitoh, Tadanobu Asano. Te zien in Amsterdam, Eindhoven.

Vijf jaar later hertrouwt Yumiko met een andere man en verhuist ze met haar zoontje naar de kustplaats waar hij woont. Ze zijn redelijk gelukkig samen, hun beider kinderen kunnen goed met elkaar overweg. Stil gaan de seizoenen voorbij. Verdriet over het verlies van haar eerste echtgenoot en verbazing over zijn daad blijven echter aan Yumiko knagen. Als enige verklaring dient de troost van haar nieuwe man: soms schijnt uit zee maborosi, een geheimzinnig licht dat sommige mensen aantrekt om rust te vinden.

Wat film betreft is Japan het land van de lange instellingen en verzwegen emoties, en 'Maborosi' doet die reputatie alle eer aan. Kort na het indrukwekkende 'Like grains of sand' van Ryosuke Hashiguchi valt opnieuw een film te zien van een jonge Japanse filmmaker die in de voetsporen treedt van beroemde landgenoten en Yasujiro Uzo in het bijzonder. Met de zelden doorbroken afstandelijkheid die nauwelijks close-ups toelaat, het soms tergend trage tempo, de minimale dialoog en de minutieuze aandacht voor compositie en detail is het een uitgesproken filmstijl die zich helaas leent voor koketterie of imitatie. Ook documentairemaker Koreeda maakt in zijn speelfilmdebuut echter een uiterst authentieke indruk.

De weerbarstigheid van 'Maborosi' is niet alleen oprecht, het is een noodzakelijk gevolg van het onderwerp. De film laat zich lezen als een studie naar rouwverwerking, niet met de bedoeling antwoorden te vinden maar om te laten zien hoe onzichtbaar verdriet kan zijn. Vrijwel letterlijk onzichtbaar, want ingetogenheid als stijlmiddel wordt hier heel ver doorgevoerd: van huilen, schreeuwen of wanhoop is geen sprake, en zelfs blikken komen er niet aan te pas. Het verdriet toont zich in afgeleide vorm. De lange zwarte jassen van Yumiko en haar nieuwe echtgenoot zijn tastbaar, maar de motoriek van hoofdrolspeelster Makiko Esumi, een fotomodel dat ook in werkelijkheid haar man verloor, is dat al een stuk minder.

Waar het vooral om draait is het landschap en het licht. Zomer of winter, rondom het huis aan het strand blijft het blauw-grijs van kleur. Koreeda speelt een ragfijn spel met licht en donker, steeds aanwezig als ondersteuning van de gemoedstoestand van Yumiko. Ook al lijkt alles z'n gangetje te gaan, haar droefgeestige silhouet laat zien dat het verdriet onderhuids voortwoekert. Gelukkig gunt Koreeda zijn tragische personage tenslotte enige zielenrust. Met haar schoonvader op de veranda spreekt ze de eenvoudige laatste woorden. Zij: “Heerlijk is het hier nu, hè?” Hij: “Ja, heerlijk is het.”