Hooguit enkele IRT-hoofdrolspelers hoeven te vrezen voor hun baan

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - De kans dat er koppen rollen is na de presentatie van het eindrapport van de commissie-Van Traa eerder kleiner dan groter geworden. Bij politie en justitie hoeven hooguit enkele hoofdrolspelers voor hun baan te vrezen. Een massale reshuffle zit er niet in.

De enquêtecommissie heeft in het 484 pagina's tellende eindrapport niemand gespaard. De kritiek wordt door Van Traa en de zijnen breed uitgestrooid. Zo breed, dat zelfs het hardste oordeel uiteindelijk een mild oordeel blijft.

De enquêtecommissie heeft gekozen voor de optie van collectieve schuld. Het rapport bevat weinig munitie voor nieuwe disciplinaire maatregelen tegen personen. Als iedereen faalde, waarom zou dan het hoofd van een enkeling op het hakblok belanden?

Niettemin blijft de positie van een handjevol politie- en justitiemensen precair. Spannende weken worden het vooral voor de Bossche procureur-generaal mr. R. Gonsalves, die binnen het openbaar ministerie de hoogst verantwoordelijke is voor de bestrijding van de georganiseerde misdaad. Gonsalves stond al als tweede op het 'dodenlijstje' van minister Sorgdrager, na Van Randwijck.

De kritiek van de enquêtecommissie maakt zijn uitzichten nog somberder. Volgens planning gaat de 64-jarige topman in mei 1997 met pensioen, maar het is de vraag of hij van minister Sorgdrager nog zo lang op zijn post mag blijven.

Ook de Haarlemse korpschef Straver is nog te jong voor de vut. Van alle korpschefs uit de Randstad heeft hij het meest te vrezen voor zijn baan, omdat in zijn korps de Criminele inlichtingendienst kon uitgroeien tot een staat in de staat. Vorig najaar is de positie van Straver al onderwerp geweest van overleg op hoog niveau, tussen binnenlandse zaken en justitie. De uitkomst is nog onduidelijk. Nadelig voor Straver is dat er binnen de politietop nog niet één hoofdrolspeler is geslachtofferd. Terwijl vanuit het departement van justitie de schoonmaak reeds begonnnen is.

Naast Van Randwijck moet bijvoorbeeld ook de Haarlemse hoofdofficier van justitie mr. L. de Beaufort zijn positie inleveren. Beaufort - tot 1993 verantwoordelijk voor het IRT - krijgt ander werk binnen het openbaar ministerie. Op het departement is secretaris-generaal mr. J. Suyver ook al overgeplaatst.

Maar wat staat de overige hoofdrolspelers te wachten? Van de drie andere korpschefs die van de enquêtecommissie kritiek te verduren kregen, koos de Amsterdammer Nordholt voor de slimste oplossing. Hij kondigde eerder al zijn opstappen aan, in 1997. Waarschijnlijk overleven daardoor ook Wiarda (Utrecht) en Hessing (Rotterdam) de enquête wel. Minister Dijkstal van binnenlandse zaken zal de hele politietop moeten wegsturen, of helemaal niemand. Ondertussen onderneemt het ministerie van binnenlandse zaken wel pogingen om de hoofdcommissarissen door promotie weg te lokken. Menig korpschef kreeg vorig najaar het aanbod hoofd van de BVD te worden.

Tot slot is er nog de grote categorie hoofdrolspelers van wie de zonden, zeker in het licht van de collectieve schuld, te klein zijn, of verjaard. Hoofdofficier Vrakking van Amsterdam kan waarschijnlijk wel aanblijven. Voormalig CDA-fractievoorzitter Brinkman kan nauwelijks nog meer beschadigd raken dan hij al was.

Officier van justitie mr. Valente liep een deukje op, maar hoeft in het rustige Middelburg, waar hij tegenwoordig werkt, verder niets te vrezen. Ex-rapporteur Wierenga, tot slotte, heeft helemaal geen probleem.

Hij is ongebonden, en begon donderdag direct vol overtuiging aan zijn eigen verdediging. Als enige is Wierenga niet gebonden aan het algemene spreekverbod voor politie en justitie.