De dag van - Christien Roffel

“Voor de kinderen ben ik gewoon een juf. De zwemjuf. Niet voor mijn eigen kinderen. Die zijn nu acht en zes. Hun heb ik nooit lesgegeven. Dat wekt alleen maar wrevel. Als ik zwem met mijn kinderen, en dat doe ik vaak, dan spelen we lekker. Les kregen ze van collega's en ze hadden al snel hun A- en B-diploma. Maar ik ben dan ook van baby af aan, meteen met ze het water in gegaan.

Op een doordeweekse dag ben ik om negen uur binnen. Ik begin dan met een half uur toezicht bij het golfslagbad. Je kijkt of alle mensen lekker blijven doorzwemmen. Of er niemand onwel wordt in het water. Vandaag is het damesuurtje, dus het is heel rustig en te overzien in je eentje. In het weekeinde komen de gezinnen en de jongeren. Dan staan we met z'n drieën bij het golfslagbad, twee bij het wedstrijdbad, waar mensen baantjes kunnen trekken, en een bij het warme bad. Je kijkt dan of de kleine kinderen niet bij hun ouders weglopen. Dat ze niet rennen over die gladde vloeren. Dat er niet van muurtjes af gesprongen wordt, want dan gebeuren er ongelukken.

Je hebt gauw genoeg in de gaten of een kind kan zwemmen. Als je maar even twijfelt, houd je het even vast met je blik. Vooral in de golven. Als je denkt dat het onvoldoende kan zwemmen, ga je naar de ouders en attendeer je ze erop dat ze bij het kind moeten blijven. De ouder is verantwoordelijk voor het kind, maar wij zijn verantwoordelijk voor wat er in het zwembad gebeurt. Er zijn ouders, die kopen een kaartje voor hun kinderen, gaan zelf niet mee naar binnen, maar gaan zitten op het terras. Bij de kassa wordt dan meteen gevraagd of de kinderen zwemdiploma's hebben. Anders mogen ze niet zonder begeleiding het bad in.

Als er veel jongelui zijn, let je ook op of er zich geen groepjes vormen die andere mensen lastigvallen. Iedereen moet ongedwongen kunnen zwemmen. We hebben een tijd last gehad van groepen jongens uit Amsterdam. Ze stalen, vielen jonge meisjes en vrouwen lastig. Nu hebben we een preventieteam. Dat zijn ook jonge mensen.

Tussen half tien en half twaalf is het schoolzwemmen. Dan ga ik zwemles geven. Ieder half uur komt er een bus met leerlingen binnen. Het zijn de groepen 3 en 4 van alle basisscholen in Amstelveen. Ze zwemmen voor hun A- of B-diploma. De meeste kinderen in groep 4 en een behoorlijk deel uit groep 3 heeft dat B-diploma al. Die krijgen een jaaroverzichtje waarin precies staat wat we elke les gaan doen. Daar moeten ze soms ook speciale spulletjes voor meebrengen. 't Is eigenlijk een 'natte gymnastiekles'. Daar moet je wel eens flink de orde handhaven. Vooral aan het eind van het seizoen wordt die groep groter. We doen dan leuke dingen, waar toch instructies bij moeten worden gegeven. Een stukje overlevingstechniek bijvoorbeeld, met kleding of vuilniszakken. Dat geeft veel hilariteit en kinderen gaan gelijk aan de gang met die zakken.

In die schoolgroepen zitten altijd wel een paar kinderen die nooit eerder zwemles hebben gehad. Misschien dat de ouders het te druk hebben. Geen tijd om twee keer in de week voor een half uur naar het zwembad te gaan. De particuliere lessen zijn 's middags tussen vier en half zes. Lastig ja, voor werkende ouders. Daar zat ik zelf ook wel mee. Je ziet ook dat de zaterdagochtend erg populair is. Dan kun je een keer in de week een uur. Maar daar is een jaar wachttijd voor. Voor de ochtendlessen doordeweek, van half acht tot negen, is niet veel animo. Daar hebben ouders toch niet zoveel trek in. Er zullen ook ouders zijn die denken: ik wacht wel op 't schoolzwemmen. Dan hebben ze geluk dat er hier in Amstelveen twee jaar lang schoolzwemmen is. Dat is niet overal zo. Dat bepaalt iedere gemeente zelf, als ze daar geld voor over heeft. Als ouder betaal je ook mee en moet je een briefje ondertekenen waarmee je toestemming geeft om het kind te laten zwemmen. In gezinnen met veel broertjes en zusjes zijn ouders soms gewoon niet in staat om steeds naar het zwembad te gaan. En voor de lage inkomens kan het geld een probleem zijn. Een stamkaart voor drie maanden kost 35 gulden en dan betaal je nog 5,40 per les en dat twee keer in de week.

Om half twaalf heb ik een half uurtje pauze. We hebben een eigen, kleine kantine achterin het gebouw. Daar hangt op het prikbord het ingewikkelde rooster met de toezichten op de verschillende baden, de schoolgroepen, de particuliere zwemlessen, de doelgroepactiviteiten (babyzwemmen, aquajoggen, zwemmen voor zwangeren en zo meer) en de taken. Om twaalf uur heb ik een taak. Dat betekent schoonmaken van de eigen ruimte. We zitten met veel meiden in een kleedkamer. Bij toerbeurt stofzuigen en dweilen we die. Om half een geef ik les aan kleuters. Dat zijn kinderen van de groepen 1 en 2. Die kleuterlessen zijn een particulier initiatief van ouders zelf. Moeders vooral. Een zwemmoeder regelt de zakelijke kant met De Meerkamp en zij int ook het geld van de andere moeders.

Kleuters zijn leuk en spontaan. Die kun je op een speelse manier watervrij maken. Het gaat er vooral om de kinderen plezier aan het water te laten beleven. Soms zijn ze gemotiveerd en pikken snel een beenslag op. Anderen zien steeds vogels vliegen en spelen maar rond. Vanaf vijf jaar zijn ze eigenlijk pas in staat iets goed te begrijpen. Om een uur begint het schoolzwemmen weer. Dan rijden de bussen weer af en aan tot twee uur. Daarna heb ik even pauze en ga ik de les voor 55-plussers in het warme bad voorbereiden. Ik leg de materialen klaar voor gewrichts- en spierversterkende oefeningen. Er zijn pittige, maar ook ontspannende oefeningen. Dat alles met een muziekje erbij. Het is een heel sociaal gebeuren met veelal dames die best wat af kunnen kletsen. Vooral na een vakantieperiode kleppen ze flink door.

Van half drie tot vier uur heb ik twee groepen ouderen. Dat is heerlijk na een hele ochtend met kindjes. Om vier uur kom ik uit het water. Dan is het: materiaal opruimen, douchen, iets eten en om half vijf sta ik weer binnen. Tot half zes assisteer ik bij de particuliere zwemlessen, maar dan ga ik zelf het water niet meer in. Zodra de kinderen in het diepe zwemmen, hoeft dat ook niet. Het is de bedoeling dat ze de juiste arm- en beenslag dan al beheersen. Er zijn kinderen die goed kunnen zwemmen, maar niet in het diepe durven. Dan moet je gewoon doorzetten. Als ze er eenmaal merken dat ze het kunnen, zijn ze trots, dan zie je ze glunderen. Ik heb zelf, in de twintig jaar dat ik zwemlessen geef, nooit onhandelbare kinderen gehad. Huilende kinderen wel. Dan probeer je erachter te komen wat er aan de hand is. Is een kind bang, verdrietig of vindt-ie iets eng? Even apart mee praten helpt vaak al. Of even aanmoedigen als er iets is dat hij of zij niet durft. In het water springen en kopje onder gaan, bijvoorbeeld.

Misschien ligt het ook wel aan mij. Om de boel te overstemmen moet je soms behoorlijk hard schreeuwen. Sommige kinderen worden bang van zo'n harde stem. Maar als ze huilen omdat ze gewoon geen zin hebben, nou da's jammer, maar dan gaan ze d'r gewoon in. Dat vinden de ouders vaak ook. Als een kind erg overstuur is raadpleeg ik de ouders wel: moet ik doorzetten of slaan we het even over? Het is nu veel leuker om zwemles te geven dan tien jaar geleden. Toen was het alleen maar zwemslagen leren op rug en buik en drijven. Nu doe je allerlei spelletjes in het water. Je leert de kinderen ook andere dingen voelen in het water. Zinken en zweven. Ga maar eens op de bodem liggen en voel hoe het water je omhoog duwt. Alsof je zweeft. Dit jaar worden er nieuwe zwemdiploma's ingevoerd. Het zwem-ABC stelt hogere eisen. Dat is goed. Want de moderne zwembaden met golven en stromingen eisen meer vaardigheden dan alleen de baantjes trekken met schoolslag, op je rug en met kleren aan. Hier in De Meerkamp zijn we vorig jaar al begonnen die extra vaardigheden tijdens de lessen te oefenen. Opdrachtjes onder water, in het water over matjes klimmen enzo. Maar de nieuwe diploma's worden pas per 1 oktober ingevoerd. Met A en B van nu kun je goed zwem- men in rustig water, maar met het nieuwe A, B en C kun je ook onverwachte situaties in het water aan.

Als de gemeente Amstelveen het schoolzwemmen zou afschaffen, zou het een ramp zijn. Voor de veiligheid van de kinderen die geen particuliere zwemlessen krijgen. Voor de conditie van alle kinderen, omdat deze natte gymnastiekles dan toch zeker een droge gymles moet worden. Er zijn volgens mij niet eens genoeg vakleerkrachten en accommodaties voor. En dan die banen van intructeurs die hier verloren zouden gaan...''