Eerst nog wat verdienen, dan weg hier

Op 1 juli is China weer de baas over de Britse kolonie Hongkong - kleiner dan de provincie Utrecht, 6,3 miljoen inwoners, voor 98 procent Chinezen. Laatste deel van een serie, waarin Hongkongers vertellen over hun leven, voor en na de overdracht. N. D. Singh Gill (30) behoort tot de kleine Sikh-gemeenschap in Hongkong. Veel 'chahs' vertrekken straks.

Mijn grootvader kwam hier in 1920 werken bij het Britse leger. Sikhs werden hierheen gehaald om de munitiedepots te bewaken. Wij roken niet, vandaar. Mijn vader, die hier ook in het leger werkte, werd gearresteerd en teruggestuurd naar India omdat hij actief was in een radicale groep die zich beijverde voor de onafhankelijkheid van India. Ze vonden, in tegenstelling tot Gandhi, dat ook het gebruik van geweld geoorloofd was. Later mocht hij toch weer terug naar Hongkong. Wij Sikhs voelen ons toch niet zo verbonden met de Hindoes van India; ook hier hebben we meer contact met Pakistanen uit de provincie Punjab dan met Indiërs.

Mijn vrouw komt uit Engeland. Zoals bij Sikhs gebruikelijk, is ons huwelijk gearrangeerd. De vader van mijn vrouw was een paar jaar geleden in Hongkong voor zaken. Hij vertelde een vriend van mijn vader dat hij op zoek was naar een man voor zijn dochter. Die verwees naar mij. Hij liet me een foto van haar zien, en toen heb ik in principe ingestemd. Eerst hebben we elkaar een half uur ontmoet in het Sheraton in Hongkong. Dat klikte goed. In oktober '93 hebben we ons verloofd in Engeland met een enorm feest. In februari '94 zijn we getrouwd in India, met weer een groot feest. Terug in Hongkong was het weer feest. Ik heb zes videotapes vol met al mijn bruiloftsfeesten.

Wat is uw beroep?

Röntgenoloog.

Hoeveel uur per week werkt u?

Ik werk 42 uur per week in het ziekenhuis. Daarnaast studeer ik elke avond zeker twee uur: medische vakliteratuur en nieuwe technologische ontwikkelingen. En elke zaterdag houd ik drie à vier uur een huisartspraktijk, hier in de tempel. Dat doe ik onbetaald, dat moet ik over hebben voor mijn volk. Veel Sikh-vrouwen kennen geen Chinees, of ze vertrouwen Chinese dokters niet. Die komen dus liever bij mij.

Hoeveel verdient u?

Ruim 20 000 gulden per maand.

Hoe woont u, en hoeveel huur betaalt u daarvoor?

Ik heb een appartementje van 50 vierkante meter met twee slaapkamers. 2200 gulden huur.

Wat is fijn aan wonen in Hongkong?

Je verdient hier veel. Verder is alles bij de hand: je bent zo bij de supermarkt. En je kunt veilig over straat, ook 's nachts. Maar het enige wat me echt hier houdt, is geld.

Wat is niet leuk aan wonen in Hongkong?

De herrie. De overbevolking. De vervuiling. De haast. Die drang om geld te verdienen.

Bovendien zijn de Chinezen racistisch. Ze noemen ons 'cha', oftewel sjah. Dat is beledigend bedoeld. Ze vinden ons vies, wat uit hun mond een belachelijk verwijt is: wij baden twee keer per dag, veel Chinezen baden zich niet eens één keer.

En ze vinden ons stom. De eerste Sikhs die hier kwamen, waren inderdaad onopgeleide boeren en handwerkers. Maar ik ben dokter, ik spreek vloeiend Cantonees, en ze lachen me nog steeds uit.

Maar je hebt wel gelijke kansen hier. Bij sollicitaties gaat een baan naar de beste. In dat opzicht is er geen racisme. En ik heb ook veel goede Chinese vrienden.

Wat is typisch voor een Hongkonger?

Een Hongkonger werkt hard, en past zich makkelijk aan.

Bent u een Hongkonger?

Oei, moeilijke vraag. (Lange stilte) Ja, toch wel, afgezien van mijn kleur en mijn ras. Ik ben hier geboren en getogen. Ik ben net zo gespitst op geld verdienen als de anderen, en ik pas me net zo goed aan.

Hebt u een dierbare plek in Hongkong?

Onze Sikh-tempel.

Is religie belangrijk voor u?

Zeer! Ik bid 's ochtends voor het ontbijt een half uur. Dat ontspant me, en geeft me een gevoel dat ik voor de rest van de dag veilig en beschermd ben. Alleen: ik draag sinds vijf jaar geen tulband meer. En ik scheer me en knip mijn haar, hoewel dat eigenlijk niet mag. Dat is de prijs die ik betaal om geaccepteerd te worden. Een vriend van mij is eens een restaurant uitgezet omdat de cliëntèle zich aan zijn uiterlijk stoorde.

Ik kon als student ook onmogelijk Chinese meisjes krijgen, met mijn tulband. Ik heb nooit iets serieus gewild met 'n Chinese - ik wist van jongs af dat voor mij een huwelijk zou worden geregeld - maar een vriendinnetje wilde ik toch wel.

Wat is uw favoriete gerecht?

Curry khema: gehakt vlees, met aardappelen, doperwten en tomaten - heel simpel, maar heerlijk. Vooral als mijn vrouw het maakt.

Hobby's, sport?

Hockey, strips. En komische tv-series: het leven is zo gestresst, ik wil af en toe wel eens lachen.

Hebt u Britse vrienden of bekenden?

Nee.

Hebt u een liefde voor, of afkeer van Britten?

Ze hebben de wereld geregeerd, dus ze moeten wel o.k. zijn.

Verheugt u zich erop dat Hongkong Chinees wordt?

Absoluut niet. Sommige Chinezen vinden het wel fijn dat de buitenlanders (de Britten) eruit gaan. Maar wij zijn hier ook buitenlanders.

Bovendien: een communistisch land dat een kapitalistisch land overneemt, dat kan niet goed gaan. Politici doen alsof er gewoon een vreedzame overdracht van soevereiniteit plaatsvindt, niks aan de hand. Maar ze hebben er belang bij om het vertrouwen in de toekomst niet te ondermijnen, en daarom stellen ze het allemaal veel mooier voor dan het is. Veel van mijn Chinese vrienden denken er net zo over.

Verwacht u dat het uw persoonlijke leven zal veranderen?

Dat is nog zacht uitgedrukt. Ik ga weg, naar Engeland, uiterlijk eind volgend jaar. Omdat mijn vrouw Britse is, krijg ik makkelijk een verblijfs- en werkvergunning. En er is daar gelukkig werk zat op mijn terrein.

Zeker 70 procent van mijn Sikh-vrienden is al vertrokken. Wie de mogelijkheid heeft, die gaat. Ik wou eigenlijk dit jaar al weg. Maar ik moet nog wat geld verdienen.