Hoop en vrees in Haïti bij komst Préval

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Hossende menigten verwelkomden de afgelopen dagen de nieuwe president van Haïti. Het staatshoofd dat vandaag wordt beëdigd, heeft de ondankbare taak het volkomen geruïneerde land weer vlot te trekken en daarbij te voorkomen dat de beroering weer terugkeert.

Het enthousiasme bij de bevolking voor de nieuwe 53-jarige president René Préval, die afgelopen december werd gekozen met een overweldigende meerderheid van 87,9 procent der stemmen (evenwel bij een opkomstpercentage van amper 30), komt vooral omdat men hem ziet als een kloon van zijn populaire voorganger Jean-Bertrand Aristide. Hoe lang die populariteit zal duren is een tweede. Préval kan niet langer uitstellen wat Aristide zorgvuldig heeft nagelaten: een vergaande liberalisering van de Haïtiaanse economie.

De internationale gemeenschap en vooral de Verenigde Staten hebben groeiende kritiek op het trage tempo van de hervormingen in Haïti, dat als armste land op het westelijk halfrond sterk afhankelijk is van internationale hulp en kredieten. Préval staat echter een storm van protest te wachten als de sociale gevolgen van de liberalisering voor de straatarme bevolking duidelijk worden. Een voorproefje wachtte hem al bij recente demonstraties tegen de hoge werkloosheid.

Het zal voor de nieuwe president sowieso moeilijk worden uit de schaduw te treden van zijn voorganger Aristide. Die was president sinds 1990, maar werd door een militaire coup onder leiding van generaal Raoul Cedras verdreven en verbleef drie jaar in ballingschap in de Verenigde Staten.

In oktober 1994 hielp het Amerikaanse leger Aristide weer in het zadel. Voor veel Haïtianen is het laatste jaar van zijn bewind een oase van rust geweest vergeleken met de drie bloedige jaren daarvoor, toen de junta van Cedras ruim drieduizend mensen om het leven bracht. Aristide slaagde er met behulp van de buitenlandse troepen in ieder geval in om het leger te ontbinden en de bevolking weer hoop te geven op een betere en minder gewelddadige toekomst.

Afgelopen maandag, toen de ex-priester een monument onhulde ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de militaire dictatuur, werd duidelijk hoe immens populair Aristide nog steeds is. Schoolmeisjes liepen rond in T-shirts met het opschrift 'We zullen je nooit vergeten', en er hingen voor het nationale paleis in Port-au-Prince duizenden pamfletten met de oproep aan hem om in 2001 weer het presidentschap op zich te nemen.

Volgens de Haïtiaanse grondwet kon Aristide - ondanks zijn ballingschap van drie jaar - niet voor een tweede aansluitende ambtstermijn worden gekozen, maar zijn medewerkers hebben al laten doorschemeren dat hij na het mandaat van Préval opnieuw een gooi zal doen naar het presidentschap. Aristide zal tot dan de pogingen van Préval om Haïti weer uit het moeras te trekken, zorgvuldig in de gaten houden.