Televisieland is door het voetbal op hol geslagen

In Engeland 'kost' het voetbal op tv een rijksdaalder per inwoner. In Nederland gaat het de kant op van een tientje. In Engeland wordt tactisch niet slim gevoetbald, doch opwindend. In Nederland wordt beslist aardig gespeeld, maar buiten Ajax, Feyenoord, PSV en enkele leuk draaiende ploegen uit de provincie (Heerenveen, NAC), loopt de massa er niet warm voor. Zie de cijfers van het afgelopen weekeinde. In Engeland scoorden de wedstrijden in de Premier League een toeschouwersmoyenne van 28 000, de eredivisie zat op een gemiddelde van 8 000.

Voor vier keer zo veel inwoners als Nederland telt, betaalt Engeland circa 15 miljoen tv-guldens minder dan Nederland van plan schijnt te zijn. En dan heeft Engeland ook nog veel meer topclubs dan de twee, maximaal drie, die Nederland telt. De Premier League telt voorts 380 competitiewedstrijden per seizoen, de eredivisie 306. Maar toch heeft de combinatie van televisie en adverteerders hier te lande voor het voetbal thans 140 miljoen gulden per jaar over. Dat bedrag is deze week naar voren gekomen - en door geen der partijen tegengesproken - als zijnde het laatste bod van de Arcade Media Groep.

Is men in dit televisieland een beetje gek geworden? Zeker, zo zal men in Engeland vinden. Waarschijnlijk wel, zo vermoedt ook de KNVB. Eind vorig jaar belegde de KNVB een informatiebijeenkomst over het plan van aanpak voor de nieuwe tv-contracten. Die dag werd de situatie in de ons omringende landen geschetst. Nog geen 10 miljoen gulden per jaar in België - waar de commerciëlen de publieke omroep al tot wanhoop hebben gedreven - ach, dat kon natuurlijk niet meer. De clubs gaven een voorzetje. Als het jaarlijkse totaal-bedrag van ongeveer 20 miljoen eens met de factor drie vermenigvuldigd kon worden? 60 miljoen gulden, dat zou - zo maakte de dia-presentatie te Zeist duidelijk - bijna de helft zijn van het Engelse bedrag, dat is opgebouwd uit 112 miljoen gulden van Sky B en 13 miljoen van de BBC. De helft van het bedrag in een land met vier keer zo veel inwoners, het zou mooi zijn.

En nu dan, is dit televisieland op hol geslagen. De publieke omroep, die qua journalistieke inhoud toch nog altijd een paar procenten hoger is in te schatten dan bijvoorbeeld de boys and girls van een paar slimme Luxemburgers, die het er hoe dan ook in hoofdzaak om te doen is zo veel mogelijk geld te verdienen - de publieke omroep dus, maakte een knieval in de richting van diezelfde commerciëlen. Wie van goede journalistiek houdt, kon er niet blij mee te zijn, want hoe dan ook komt de journalistiek toch wel vrij hoog-gekwalificeerde klas van Jansma, nog verder onder druk te staan. NOS, RTL/Veronica (HMG) en FilmNet-Supersport, zij vonden elkaar in een monsterverbond. Het wachten was op enig politiek tegengas vanuit Den Haag. Namens de NOS vond ex-politicus André van der Louw het allemaal wel best, ook al moest de bijdrage van de publieke omroep worden verdrievoudigd. De eerste die kritiek liet horen was, deze week, staatssecretaris Aad Nuis. Mooi en aardig allemaal, dat de publieke omroep met het geld van, mede, de belastingbetaler het voetbal wil behouden, maar kan het dan zo maar dat de kijker geen toegang meer krijgt tot de live uitgezonden competitiewedstrijden, omdat de commerciëlen van de abonneezender FilmNet-Supersport die duels tegen de somma van 54 miljoen gulden opeisen? In de vraag zat het antwoord al opgesloten. Dat kan dus niet!

Ach, alles kan, liet KNVB's commercieel directeur Arie van Eijden vervolgens weten. Een dag later werd gemeld dat Arcade tot 140 miljoen per jaar wil gaan. Dat bedrag geldt natuurlijk het gehele voetbal. Maar omdat de eerste divisie al lang een marginaal verschijnsel is, het nationale bekertoernooi niet is te vergelijken met bijvoorbeeld de FA Cup en interlands incidentele gebeurtenissen zijn, kan zeker driekwart van die 140 miljoen worden gekoppeld aan de 306 wedstrijden in de eredivisie. Het betekent dat elke eredivisiewedstrijd, doorgaans in enkele minuten samengevat, voortaan goed zou zijn voor een slordige drie ton aan televisie-geld. Dat is gemiddeld drie keer zo veel als de recette oplevert.

In de kunst worden theaterstoelen zwaar gesubsidieerd, in het voetbal ('het asfalt van de kunst' - Nico Scheepmaker) wil de commerciële televisie nu hetzelfde doen en er door hogere advertentietarieven zelf uiteraard ook nog beter van worden.