Pijnlijk, maar onvermijdelijk

Vandaag trekken naar verwachting duizenden veehouders naar Den Haag om onder de leus 'wij zijn 't zat' te protesteren tegen de verscherping van het mestbeleid van het kabinet. De boeren vinden dat ze van de ministers Van Aartsen (landbouw, natuurbeheer) en De Boer (milieubeheer) verre van voldoende tijd krijgen om hun bedrijfsvoering aan te passen aan de milieu-eisen. Velen vrezen dat ze onder het strengere regime hun bedrijf moeten opdoeken.

Dat de maatregelen voor de veehouders een hard gelag vormen, is duidelijk. Maar daarmee is nog niet gezegd dat het kabinet zich onredelijk opstelt. De maatregelen komen niet uit de lucht vallen. Al begin dit jaar gaven de bewindslieden signalen af dat zij daadwerkelijk zouden overgaan tot inkrimping van de veestapel. Los daarvan is het al veel langer duidelijk dat een omslag in deze sector onvermijdelijk is.

De veehouderij is veruit de grootste veroorzaker van de vermesting van grond en water en levert daarnaast een grote bijdrage aan de verzuring van het milieu. Het terugdringen van deze vormen van verontreiniging kan niet zonder het mes in de veestapel te zetten. Het nieuwe aan de situatie vandaag is dat de ministers met hun maatregelen duidelijk maken dat het hen ernst is die omslag ook echt te bewerkstelligen.

Daarbij hebben zij met meer rekening te houden dan alleen het belang van de veehouders. De vermesting levert, naast schadelijke effecten op planten- en diersoorten en ecosystemen, een ernstige bedreiging op voor de drinkwatervoorziening. Niet voor niets hebben de drinkwaterbedrijven op hun beurt geschokt gereageerd op de mestmaatregelen, die zij nu juist weer van te grote lankmoedigheid jegens de veehouders vinden getuigen.

Afgezet tegen de doelstellingen van het Nationaal milieubeleidsplan en de internationale afspraken ter zake waaraan Nederland zich heeft gebonden, kan dat ook met recht worden geconstateerd. Alleen al de termijn waarbinnen moet worden bereikt dat evenveel mest op het land wordt gebracht als het gewas kan opnemen, is verschoven van het jaar 2000 tot 2008.

Over soepelheid van de overheid hebben de veehouders tot nu toe zeker niet te klagen. Bovendien hebben zij in de vorige regeerperiode ook volop de kans gekregen het mestbeleid zelf mee te bepalen en hun bedrijven aan te passen. Nu de resultaten daarvan onvoldoende zijn gebleken, is de politiek wel gedwongen tot verdergaande stappen.

Daarbij is de zorgvuldigheid nog altijd niet uit het oog verloren. De ministers Van Aartsen en De Boer staan geen koude, maar een warme sanering voor. Vandaag moet blijken hoeveel geld het kabinet daarvoor over heeft.

De boeren zouden het gelijk aan hun kant hebben, als de overheid zich onredelijk zou opstellen. Dat valt in ernst niet vol te houden. Dat neemt niet weg dat het beleid hard en pijnlijk is. Maar het is onvermijdelijk.