Geen laatste marxistische film maar een onheilspellend drama

LA CüRüMONIE Regie: Claude Chabrol. Met: Sandrine Bonnaire, Isabelle Huppert, Jacqueline Bisset. Te zien in: Amsterdam, Den Haag, Groningen, Eindhoven, Nijmegen, Utrecht.

Wie enigszins vertrouwd is met de Franse cinema, zou kunnen raden dat deze synopsis van toepassing is op de nieuwe film van Claude Chabrol. Waar de woorden 'bourgeois' en 'moord' elkaar ontmoeten, daar is Chabrol. Bijna vijftig films maakte de 66-jarige regisseur sinds zijn opmerkelijke debuut 'Le beau Serge' uit 1958, veelal beschouwd als het startsein van de Nouvelle Vague. Veel van die films zijn het memoreren niet waard, maar in psychologische thrillers als 'Les noces rouges' (1972), 'Violette Nozière' (1978) en 'Les fantomes du chapelier' (1982) wist Chabrol de hypocrisie en frustratie van de gegoede burgerij genadeloos bloot te leggen. De voorlaatste Chabrol-film die in Nederland werd uitgebracht was 'Madame Bovary', met Isabelle Huppert in een prachtige titelrol.

Zoals altijd bij Chabrol gaat het in 'La cérémonie' niet om het geweld zelf, maar om de psychologische spanning die er op volgt of, in dit geval, aan voorafgaat. Met veel gevoel voor detail observeert Chabrol de sociale verhoudingen in huize Lelièvre, waar Sophie (Sandrine Bonnaire) zojuist is aangenomen als nieuwe dienstmeid. Waar Monsieur (Jean-Pierre Cassel) en Madame (Jacqueline Bisset) niet verder komen dan onverschillige betutteling, toont alleen de dochter des huizes (Virginie Ledoyen) echte belangstelling voor het wel en wee van de mysterieuze dienstbode. Juist een confrontatie met deze dochter is het begin van de fatale ontknoping.

De cruciale bijdrage aan het drama wordt echter geleverd door Jeanne (Isabelle Huppert), de lokale postbeambte, een labiele vrouw met een flinke haat jegens de familie Levièvre. Sophie en Jeanne sluiten vriendschap, zeker als ze ontdekken dat ze allebei een 'ongeluk' met een familielid achter de rug hebben. Huppert is te oud voor de giechelige en springerige kwajongen die ze van Jeanne maakt. De wat lacherig door Chabrol geponeerde stelling dat 'La cérémonie' de laatste marxistische film zou zijn, wordt door het spel van Huppert onderuit gehaald. Haar daad heeft niets te maken met de klassenstrijd, ze is gewoon geschift.

Veel interessanter is de rol en het spel van Sandrine Bonnaire, die de Zilveren Leeuw in Venetië met Huppert moest delen. Haar interpretatie van Sophie past bij de titel: de routine waarmee ze de afwas doet - 'ik hou niet van machines' - en de lege blik waarmee ze tv kijkt illustreren haar leven als ritueel. Sophie is de onbestemdheid zelve, haar antwoorden reiken niet verder dan misschien, hangt er vanaf of weet ik niet. De haat achter haar ogen is veel overtuigender dan die uit de mond van Jeanne, haar onflatteuze kapsel zegt meer over de klassenstrijd dan de moordpartij. Gelukkig is Bonnaire vrijwel continu in beeld. Met name haar aanwezigheid maakt 'La cérémonie' tot een onheilspellend drama, één die kan worden opgenomen in het rijtje van geslaagde Chabrol-films.