CNV-bond: loonmatiging bij Unilever mislukking

AMSTERDAM - Het werkgelegenheidsbeleid bij Unilever is op een grote mislukking uitgelopen. Dat concludeert de Industrie- en voedingsbond CNV. Anders dan afgesproken is er in ruil voor loonmatiging vrijwel geen nieuw laaggeschoold werk gecreëerd.

Bovendien blijft het bedrijf doorgaan met het schrappen van honderden arbeidsplaatsen, terwijl de winsten flink zijn en aandeelhouders een hoger dividend krijgen. “Met zo'n resultaat valt loonmatiging gewoon niet meer te verdedigen”, concludeert CNV-bestuurder Piet Fortuyn.

De CNV'er voorspelt dat komend jaar de leden een forse looneis van zo'n 3,5 procent zullen stellen. Ook bij de Industriebond FNV zijn de leden ontevreden over het bereikte resultaat. Maar volgens CAO-coördinator Henk Krul trekt zijn bond daar nu nog geen conclusies uit. “We moeten eerst eens goed onderzoeken waarom het niet is gelukt en of we het anders moeten aanpakken”, aldus Krul.

Unilever zelf is tevreden over de resultaten, omdat werklozen bij het concern werkervaring hebben opgedaan, al was het maar tijdelijk. Volgens woordvoerder Van Oijen zijn er in de afgelopen anderhalf jaar 80 werklozen geweest die een tijdelijke baan hebben gekregen als logistiek medewerker, receptioniste, koerier of magazijnmedewerker. Daarvan hebben er 19 binnen of buiten het bedrijf vast werk gekregen. Van Oijen: “Deze mensen staan nu steviger in hun schoenen.” Maar of het concern met dit beleid wil doorgaan, wilde de woordvoerder niet zeggen.

De werkgelegenheidsafspraken van Unilever baarden vorig jaar opzien, omdat voor het eerst een commerciële onderneming bereid was om 150 arbeidsplaatsen voor langdurig werklozen te creëren binnen de eigen organisatie. Unilever trok hiervoor 3 miljoen gulden uit. Dat kon mede omdat de werknemers genoegen namen met een loonstijging die achterblijft bij de inflatie (vorig jaar geen loonsverhoging en dit jaar 1,5 procent).

Uit de evaluatie blijkt echter dat de 150 arbeidsplaatsen niet worden gehaald. Bovendien had Unilever volgens CNV-bestuurder Fortuyn vaste arbeidsplaatsen beloofd. “Maar ik weet zeker dat deze banen verdwijnen zodra wij het project opzeggen.”

Volgens de bond is het Unilever-experiment illustratief voor andere werkgelegenheids-initiatieven in het bedrijfsleven. Ook daar zijn de resultaten pover. De industriebonden wijten het mislukken overigens niet aan de directie van Unilever Nederland, maar veeleer aan de harde concurrentiestrijd die het concern wereldwijd moet voeren. “De directie heeft echt goede intenties gehad, maar bij de werkmaatschappijen lukte het niet. Een dochter als Calvé weigerde bijvoorbeeld additionele banen te creëren, omdat de loonkosten dan omhoog gingen en ze de concurrentie met buitenlandse Unilever-dochters zou verliezen.”

De bonden verschilden daarnaast voortdurend met de directie van mening of een baan nu additioneel was of een gewone arbeidsplaats. “We zagen dat sommige contracten het reguliere werk verdrongen, of eigenlijk gewone banen waren. Zo wilde een werkmaatschappij wel een tuinman hebben, om vervolgens het contract met een duur hoveniersbedrijf te kunnen opzeggen. Anderen wilden een directiechauffeur, een telefoniste, of iemand die de prullemanden leegde. Het researchlaboratorium moet 150 mensen ontslaan, maar wilde wel 15 onderzoekers in dienst nemen. Het waren ergerlijke discussies, waar we niet uit kwamen.”

De frustratie onder de leden is inmiddels groot. Volgens de CNV-bestuurder is het bereikte resultaat des te pijnlijker, omdat de leden vorig jaar al uiterst sceptisch waren en de werkgelegenheidsafspraken niet haalbaar achtten. De bestuurders van de bonden waren toen echter optimistisch. Fortuyn: “We dachten dat het mogelijk moest zijn om bij Unilever werk te scheppen voor langdurig werklozen. Maar we hebben ons vergist. Zo'n multinational valt niet te sturen en dan kun je eigenlijk nog maar één consequentie trekken: dat is een behoorlijke looneis.”