Elektronische snelweg in Utrecht

Van onze redactie economie UTRECHT - Video-op-aanvraag. Elektronisch winkelen. Elektronisch bankieren. Teleleren. Favoriete voetbalwedstrijden-op-aanvraag. Deze en tientallen andere diensten hoopt de stichting Electronic Highway Platform Netherlands (EPN) over twee jaar aan te bieden aan een kleine 20 000 huishoudens in de Utrechtse wijk Rijnsweerd. Het project moet Nederland toonaangevend maken in het aanbieden van elektronische diensten.

EPN, in november vorig jaar opgericht, is samengesteld uit een opvallende verzameling bedrijven, overheden en instellingen. Onder de deelnemers bevinden zich de vakcentrale MHP, de stad en de provincie Utrecht, de hogeschool Utrecht, de universiteit van Utrecht, de VVD (voor het lobbywerk richting Den Haag) en de bedrijven Cap Volmac (computers), PTT Telecom, en Siemens (elektronica).

Deze drie bedrijven zijn in principe in staat om de benodigde infrastructuur aan te leggen en de apparatuur voor het project te leveren. EPN wacht echter nog op bedrijven die diensten willen aanbieden. Ideeën over de diensten heeft EPN genoeg.

Net als Teleselec (de gezamenlijke onderneming van Philips, KPN en het Amerikaanse Graff) denkt EPN bijvoorbeeld aan video-op-aanvraag, een systeem waarbij mensen thuis een film kunnen opvragen en deze vervolgens meteen op de buis kunnen zien. Ook mogelijkheden als telewinkelen, (video)spelletjes-op-aanvraag en nieuws-op-aanvraag, waarbij mensen de mogelijkheid krijgen om het acht-uurjournaal om negen of tien uur te bekijken, zijn opties die ook in beeld zijn bij bedrijven als Teleselect, die de mogelijkheden van de elektronische snelweg beproeven.

EPN denkt daarnaast aan mogelijkheden als tele-leren, tele-bankieren, beeldtelefonie en tele-reserveren (van hotelkamers, vliegtuigstoelen en bioscoopstoelen). Ook moet het op termijn mogelijk worden om thuis catalogi van bibliotheken, gegevens van brancheverenigingen, kamers van koophandel en ministeries te raadplegen. Tenslotte denkt EPN ook aan een E-mailservice, het langs elektronische weg versturen van post.

Volgens een woordvoerder van EPN zijn veel bedrijven geïnteresseerd in het project. Anderzijds, zo meldt de woordvoerder, zijn bedrijven nog huiverig om de portemonnee te trekken. Op 1 juni hakt EPN de knoop door: als er op die datum te weinig bedrijven zijn gevonden die diensten willen aanbieden, dan gaat het project niet door. Is de animo wel groot genoeg, dan vraagt EPN de overheid om een financiële bijdrage en om een vergunning. Die vergunning is nodig, omdat het project op gespannen voet staat met de huidige Mediawet. Zo is het momenteel alleen aan KPN toegestaan om zich met telefonie te bemoeien en mogen alleen kabelmaatschappijen films uitzenden via de kabel.

Het experiment dat EPN voorstaat, lijkt veel op een ambitieus project dat het Amerikaanse kabel- en amusementsconcern Time Warner momenteel op kleine schaal in Orlando, Florida, beproeft. In dat project ligt de nadruk echter vooral op diensten die bedrijven kunnen aanbieden (zoals video-op-aanvraag) en minder op diensten zoals E-mail en het raadplegen van allerlei catalogi en gegevens. Een tweede verschil is dat er meer huishoudens betrokken zijn bij het project in Utrecht. EPN hoopt in twee jaar 20 000 huishoudens te kunnen aansluiten, in Orlando gaat het vooralsnog om vijftig, aan het eind van dit jaar om 4 000 huishoudens.

Hoe het onderliggende netwerk er precies gaat uitzien, is nog onduidelijk. Aanvankelijk gingen de gedachten uit naar de aanleg van een glasvezelnetwerk, dat zeer geschikt is om beeld, geluid en data (in digitale vorm) in razend tempo te transporteren. Huishoudens zouden dan een 'multimedia-pc' in huis krijgen die alle (digitale) signalen vertaalt en verspreidt naar het juiste apparaat (tv, telefoon of fax). De totale kosten van glasvezelnet en multimedia-pc's samen zouden tussen de 150 en 300 miljoen gulden bedragen.

Het is echter ook mogelijk om gebruik te maken van het bestaande kabelnet. Dat transporteert weliswaar minder snel informatie dan glasvezel, maar is daar, zolang de proef niet al te veel huishoudens omvat, wel geschikt voor. Wordt van die mogelijkheid gebruik gemaakt, dan zou Siemens apparaatjes kunnen leveren die de binnenkomende signalen vertalen. Die 'boxen' zijn min of meer vergelijkbaar met de 'boxen' die worden gebruikt voor betaal-tv.

De huishoudens die aan de proef deelnemen moeten wel een financiële bijdrage leveren. Voorlopig wordt gedacht aan een bijdrage van 25 gulden per maand.