'Tutsi's krijgen steun Zaïrezen'

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM, BUKAVU - De opmars van Tutsi-rebellen in Zaïre gaat gestaag voort. Ze naderen Bukavu, de hoofdstad van de provincie Zuid-Kivu. De Tutsi-strijders zeiden gisteren dat ze worden gesteund door drie andere Zaïrese groeperingen, die de regering al sinds 1960 bestrijden.

Het gaat om etnische Kaasai en om rebellen uit Shaba en Katanga, zo zei woordvoerder Muller Ruhumbika van de Banyamulenge (Zaïrese Tutsi's) gisteren in de Rwandese hoofdstad Kigali. Hij vertelde persbureau Reuters dat hun gezamenlijke strijdmacht woensdag drie steden heeft ingenomen, en nu Bukavu belegert.

Het lijkt erop dat de groeperingen hun kans schoon zien, nu president Mobutu nog maanden in Zwitserland moet blijven, waar hij herstelt van een prostaatoperatie. Het enorme Zaïre, met 45 miljoen mensen en een ongedisciplineerd leger, verkeert in verregaande staat van ontbinding.

De Kasaai, Shaba en Katangezen voerden de afgelopen decennia al herhaaldelijk gewapende oppositie tegen Mobutu. In de jaren tachtig slaagden ze er bijna in de mineraalrijke regio Shaba te veroveren, maar werden ze teruggedrongen door een internationale troepenmacht.

“Al deze partijen werken nu samen onder de naam Alliantie van Democratische Bevrijdingstroepen van Congo-Zaïre”, zei de Tutsi Ruhimbika. “We zullen blijven aanvallen tot het Zaïrese leger zich uit de Kivu-regio terugtrekt.”

De Zaïrese premier Kengo Wa Dondo zei gisteravond in België bewijzen te hebben dat er ook Tutsi's uit Rwanda meevechten op Zaïrees grondgebied. Het leger uit het buurland zou de Banyamulenge hebben getraind, en 1800 soldaten hebben gestuurd. “Rwanda moet zich terugtrekken uit Zaïre”, zei de premier na een bliksembezoek aan zijn Belgische ambtgenoot Jean-Luc Dehaene.

Veel Zaïrese soldaten zijn doodsbang voor de goed georganiseerde Tutsi-milities. Gisteren ontvluchtten 150 Zaïrese soldaten de dorpen Nyantende en Nyangezi, die woensdagnacht werden bezet. Angstig kijkende en opgefokte soldaten sprongen op elke auto die richting Bukavu ging. Een soldaat probeerde een auto van buitenlandse journalisten te stelen. In Bukavu zelf hebben nerveuze soldaten wegversperringen opgericht om een aanval tegen te houden. Ze confisceeren ook minstens twee auto's van hulproganisaties.

Een Nederlandse hulpverlener van het Rode Kruis in Bukavu zei gisteren dat er nog geen paniek heerst, maar dat de spanning oploopt nu de frontlinie steeds meer richting de stad opschuift. Vanwege de gevechten in de omgeving kunnen de hulporganisaties niet naar de vluchtelingenkampen van Rwandese en Burundese Hutu's. Volgens Harm Westerop van het Rode Kruis is de bevoorrading van de kampen het grootste probleem, nu de wegen vanuit het zuiden en het noorden door gevechten afgesloten zijn.

Westerop zei dat de hulporganisaties en de VN overwegen een luchtbrug op Bukavu in te stellen. “Maar dan nog wordt het transport daarna heel lastig. De kampen zijn ver afgelegen, de wegen zijn slecht en er zijn te weinig vrachtwagens.” Als gevolg hiervan dreigt er een hongersnood voor de 300 000 Hutu-vluchtelingen en 10 000 Zaïrese dorpelingen die richting Bukavu trekken.