Kok al somber voordat overleg begon door Teun Lagas

DEN HAAG - Terwijl de arbeidsbureaus alvast de rampenscenario's klaar legden voor wat het grootste eenmalige massa-ontslag tot nu toe kan worden, boog het kabinet zich gistermorgen opnieuw in sombere stemming over de kwestie-Fokker.

De drie meest betrokken ministers schetsten in de ministerraad hoe uitzichtloos op dat moment de stand van zaken was in de onderhandelingen met het Duitse moederbedrijf Dasa. Wijers (economische zaken), Zalm (financiën) en Melkert (sociale zaken en werkgelegenheid) kwamen tot dezelfde conclusie: de politieke wil om de vliegtuigfabriek te redden moest nog niet worden opgegeven. Fokker kon voor het kabinet nog geen dichtgeslagen boek zijn. Maar de kans op een oplossing was wel heel klein. Alles hing af van de boodschap waarmee Daimler Benz-topman Schrempp die middag naar Den Haag zou komen.

Terwijl Schrempp onderweg was naar het Catshuis verscheen premier Kok voor de Nederlandse en buitenlandse pers met een harde en sombere analyse. De verschillen tussen de Nederlandse staat en Dasa over verdere steunverlening aan Fokker zijn thans onoverbrugbaar, was zijn opinie. “Er ligt een breed kanaal tussen ons, waar we zelfs met de stevigste polsstok niet overheen kunnen springen. Ik ben benieuwd waar Schrempp straks mee komt. Het wordt een cruciaal moment in de onderhandelingen.”

Kok wilde geen spoor van valse hoop wekken. “De kans dat we tot elkaar komen is uiterst klein.” Kon hij zich voorstellen dat hij, nota bene als oud-FNV-voorzitter, de geschiedenis in zou gaan als de premier die betrokken was bij de val van Fokker en een massale ontslaggolf? Kok: “Helaas kan ik me dat wel voorstellen, al klinkt dat misschien te nuchter. Maar ik zeg dit met heel veel tegenzin.” Even later, toen hem 'de slapeloze nachten' van Wijers werden voorgehouden: “Het grijpt mij ook naar de keel. Het besef dat er beslist wordt over het wel en wee van duizenden mensen. Laten we op dit beslissende moment het hoofd er bij houden. Maar de liefde moet wel van twee kanten komen.”

De enige hoop die de premier had lag in het feit dat het Jürgen Schrempp was die namens de top van Daimler-Benz, waar Dasa toe behoort, vroeg om een gesprek met Kok en Wijers. En wie wil praten, heeft wellicht iets te bieden.

Kok, laconiek: “Ik ben benieuwd wat ik te horen krijg. Ik hoop dat de heer Schrempp niet met lege handen komt.” Om er vriendelijk aan toe te voegen dat “het altijd plezierig is de heer Schrempp te ontmoeten. Persoonlijk mag ik hem erg graag.”

Maar de financiële eisen die Dasa de afgelopen maanden stelde aan politiek Den Haag riepen die ochtend in het kabinet bepaald geen vriendelijke sfeer op. Kok rekende voor: opgeteld wordt van de staat bijna drie miljard gulden gevraagd om de val van Fokker te voorkomen. “Het is volstrekt ondenkbaar dat dit bedrag, of wat daar op lijkt, kan worden opgehoest door de Nederlandse belastingbetaler.”

Tot veel meer dan het kwijtschelden van 800 miljoen gulden aan oude ontwikkelingskredieten achtte het kabinet zich in de ochtenduren niet in staat. En als Schrempp straks niet zou bewegen, zou de Nederlandse regering ook geen strobreed toegeven.

Hoe somber Kok voor aanvang van de Catshuis-bijeenkomst was, bleek ook uit het feit dat de premier zich alvast uitliet over de schuldvraag van een eventueel Fokker-debâcle. De bal ging richting Duitsland. De verantwoordelijkheid kon niet aan de Nederlandse kant worden gelegd. “Als Fokker valt, is de verantwoordelijkheid breder.” Dat was ook wat Kok bespeurde bij de Fokker-werknemers die buiten op het Binnenhof demonstreerden. “Die werknemers zeiden dat ze niet protesteerden tegen de Nederlandse staat. Daar ben ik blij om.”