Pronk moet Soedan bewegen tot toezicht op een nieuw bestand

Van een medewerker CAIRO - Minister Pronk is op een vredesmissie in Oost-Afrika. En daarmee staat hij voor een van de moeilijkste opgaven van zijn loopbaan.

De minister wil een bestand tussen de beide partijen in Soedan, maar voorgaande zijn in de afgelopen 12 jaar steeds stuk gelopen. Soedan wordt met een onderbreking van een bestand van 10 jaar al vanaf 1955 geteisterd door een verschrikkelijke burgerorloog die miljoenen mensenlevens heeft gekost. En als er niet snel een einde aan die oorlog komt, waarin het Arabische noorden en het Afrikaanse zuiden tegenover elkaar staan, zullen binnen afzienbare tijd nog eens honderdduizenden mensen het leven laten.

De Afrikaanse staten Ethiopië, Kenia en Oeganda hebben jaren geleden de Egad gevormd. Eritrea is daar na zijn onafhankelijkheid bijgekomen. De Egad-staten hebben jaren zonder succes getracht tussen regering en rebellen te bemiddelen.

Twee maanden geleden was oud-president Carter in Soedan. Hij kreeg het voor elkaar dat de partijen akkoord gingen met een staakt-het-vuren. Maar dat duurde niet lang. Enkele uren na de tekening waren de partijen alweer met elkaar slaags geraakt. Het Engelse Hogerhuis-lid, barones Cox, bezocht het Zuidsoedanese plaatsje Kapoe-eta dat in handen is van de zuidelijke verzetsbeweging SPLA. Zij vertelde in Caïro haar verhaal: “Ik zag met mijn eigen ogen hoe vliegtuigen van de Soedanese regering burgerdoelen in Kapoe-eta bombardeerden. Met dit regime kan geen bestand worden gesloten. Het is onbetrouwbaar. Alleen naïeve politici denken dat ze er afspraken mee kunnen maken”.

Twee maanden geleden werd minister Pronk door de Verenigde Staten gevraagd voorzitter te worden van de “Vrienden van de Egad”. Deze vrienden zijn de VS, Canada, Engeland, Italië, Noorwegen en Nederland. De “Vrienden van de Egad” willen de Egad-staten helpen bij hun pogingen tussen de strijdende partijen te bemiddelen.

Minister Pronk bezocht de afgelopen dagen daarom eerst president Moi van Kenia die voorzitter van de Agad is. De Egad en de “Vrienden van de Egad” zoeken een oplossing waarbij de eenheid van Soedan gewaarborgd is. Zonder die garantie zou een gesprek met de regering in Khartoem niet mogelijk zijn. Daarnaast is de inzet de verlening van het bestand van oud-president Carter dat een dezer dagen afloopt.

Het is nodig dat Soedan waarnemers toelaat die moeten rapporteren of het bestand ook inderdaad wordt nageleefd. Pronk realiseert zich dat een bestand zonder waarnemers in Soedan geen waarde heeft. Daar probeert hij zijn Soedanese gesprekspartners nu van te overtuigen. Daarna vliegt hij weer terug naar Kenia om de resultaten met Moi maar ook met rebellenleiders John Garang en Riek Machar te bespreken.