NATUURKUNDE

Het vakblad Science heeft het Bose-Einstein condensaat uitgeroepen tot 'molecuul van het jaar'.

Het condensaat is eigenlijk geen molecuul maar een materietoestand, waarvan het bestaan al zeventig jaar geleden uit quantummechanische berekeningen rolde. Pas vorig jaar werd die toestand voor het eerst in een laboratorium gerealiseerd. Daarbuiten komt hij niet voor. Zoals onderzoeker Eric Cornell zei: “Of het moet in een laboratorium in een ander zonnestelsel zijn geweest.”

Bose-Einstein condensatie is voor atomen wat laserstraling is voor licht. Atoomkernen, die in de quantummechanica worden beschreven als deeltjes met een golfkarakter, kunnen die golven als de omstandigheden ernaar zijn met elkaar 'in de pas' brengen, waarbij ze in feite één groot 'superdeeltje' vormen.

Behalve dat het condensaat een onderdeel van een seconde heeft bestaan, in de vorm van op elkaar kruipende berylliumkernen in een gaswolk die tot 0,18 miljoenste graad boven het absolute nulpunt was afgekoeld, weten de onderzoekers er nog heel weinig van. Maar de brede toepassing die de laser heeft gekregen, doet hen hopen dat ook dit kind van de quantummechanica praktische aanwendingen zal hebben.