Aysel en Anneke dromen van de toekomst

Hoe multicultureel is de Nederlandse samenleving? Hoe ziet de smeltkroes Nederland er over 25 jaar uit? Staat de Nederlandse cultuur open voor andere culturen? Zijn mensen uit verschillende culturen bereid zich aan te passen? Op zaterdag een reeks op Podium over deze vragen.

Nederland is ook over een kwarteeuw een multiculturele samenleving. Maar of de multiculturaliteit volledig tot haar recht komt, hangt voor een groot deel af van een aantal gerichte inspanningen. Cruciaal is, dat inspanningen op beleidsniveau aansluiten bij initiatieven van individuen.

In haar terugtredende rol beperkt de overheid zich tot het creëren van omstandigheden om zorg en arbeid beter combineerbaar te maken. In totaal wil de regering in deze kabinetsperiode 45 projecten uitvoeren om de combinatie van arbeid en zorg makkelijker te maken. Zo moeten er meer mogelijkheden komen om thuis te werken en moeten voorzieningen als scholen, winkels en kinderopvang beter bereikbaar worden. Maar tot het zover is: lang leve de buitenlandse oma's! De eerste generatie migrantenvrouwen, van wie iedereen zei dat ze tot een verloren generatie behoorden, zullen in 2025 - als oma - hun dochters helpen met de kinderopvang. Dat is mooi meegenomen nu de overheid toch al een halve eeuw te laat is.

Girls hebben hun power ontdekt. Overal zie je meer vrouwen: in de politiek, in de bedrijven, in de vakbeweging - en niet alleen autochtone vrouwen. Wie had dat twintig jaar geleden gedacht: Turkse, Marokkaanse, Antilliaanse en Surinaamse vrouwen in de politiek, jonge meiden op de universiteit, in de journalistiek, kunst, wetenschappelijke wereld, in zaken. Ze zijn er gewoon en ze doen mee. De wet van de remmende voorsprong werkt zowaar in hun voordeel.

Behalve deze wet werkt er nog een andere. De wet van de aantallen. In 2025 zullen er meer vrouwen in het maatschappelijk leven zijn met verschillende culturele achtergronden. Hun kritische massa wordt groter. Een andere culturele achtergrond is geen belemmering meer, maar een pre. De gedachte dat buitenlanders moeten 'integreren' in de Nederlandse cultuur zal in 2025 'ouderwets' zijn. Onder de invloed van globalisering en het leggen van verbindingen over de landsgrenzen heen zal die ouderwetse gedachte plaatsmaken voor een volwassener beeld van multiculturaliteit. De 21ste eeuw zal zich niet meer kenmerken door individualisering, maar door netwerkontwikkeling en maatwerk. Mensen en organisaties zijn op zoek naar bondgenoten met gemeenschappelijke doelen. Dat geldt ook voor vrouwen van alle culturen, praktisch georiënteerd en met besef van hun roots. Mensen zullen steeds minder gebruik maken van de gevestigde orde. Ze voelen zich prettiger bij allianties die zij zelf zijn aangegaan.

Nu al zie je dat de samenleving zich in die richting beweegt. De Turkse Aysel neemt op dit moment deel aan een traject voor mensen die voorheen 'onbemiddelbaar' heetten. Zij is slim, maar kent geen Nederlands, heeft weinig werkervaring, en kent de samenleving niet. Ze is gelukkig getrouwd en heeft twee kinderen. Aan hetzelfde traject neemt de Nederlandse Anneke deel. Zij heeft hele andere problemen, die ze meenam uit haar verleden: incest, mishandeling, weinig scholing. Zij is van huis weg, ongeduldig en weet niet hoe het verder moet.

Aysel en Anneke hebben weinig meer gemeen dan hun toekomstdroom: ze willen zelfstandig worden, af van de uitkering, niet geleefd worden. In het netwerk van een cursus over werken en zorgen hebben zij het maatwerk gevonden dat bij hen past. Samen met anderen - Chinees, Antilliaans, Surinaams, Nederlands - zijn ze op zoek naar een alliantie om zelf hun toekomst te bepalen.

We zijn ons er echter van bewust dat niet alles beïnvloedbaar is. Ook de omstandigheden waarbinnen we kunnen kiezen bepalen de toekomst. Voor Aysel, Anneke en anderen is het belangrijk dat niet alleen de markt de maat bepaalt. Omstandigheden moeten mogelijk maken dat mensen het beste uit zichzelf halen, zodat een steeds grotere groep mensen gelukkig wordt in het leven. Voor overheid en bedrijfsleven ligt dáár een andere belangrijke taak: het creëren van omstandigheden waarin mensen zich in netwerken kunnen bewegen. Dan kan Nederland een interessante smeltkroes van creativiteit worden met een groter aantal actieve mensen.