Haast geboden met vredesmacht

In een zwart scenario zag het er naar uit dat zowel de politieke- als de militaire leiding van Indonesië de greep op de gebeurtenissen in Oost-Timor verloren hadden. Een aarzelende internationale gemeenschap zou in dat geval onder de slechtst denkbare omstandigheden gedwongen zijn geweest om in te grijpen. Een vredesmacht zou dan bij haar pogen een einde te maken aan de moordpartijen niet alleen geconfronteerd zijn met de pro-Indonesische milities, maar ook met geregelde Indonesische troepen. De gevolgen van zo'n interventie zouden nauwelijks te overzien zijn geweest. Gelukkig heeft president Habibie het zover niet laten komen. Hij heeft de komst van vredesmacht geaccepteerd, met de steun, zo niet op instigatie, van legerleider Wiranto.

Wil de internationale opluchting betekenis krijgen voor de Oost-Timorezen dan is het zaak dat de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties vandaag zo snel mogelijk knopen doorhakt. Zelfs onder gunstige omstandigheden kost het altijd nog vele dagen om een vredesmacht op te tuigen, terwijl er geen garantie is dat het Indonesische leger in de tussenliggende dagen de veiligheid van de Timorezen zal kunnen of willen garanderen. Het moorden moet stoppen. Het wordt een race met de klok.

Ook achteraf bezien is het nog altijd verbijsterend dat het zover heeft kunnen komen. In januari leek er geen enkel probleem. Habibie bewilligde in een referendum. Ook de legerleiding tekende bij monde van Wiranto geen bezwaar aan, ook al waren er wel signalen van een zekere dubbelhartigheid. Maar eerst nu kunnen we vaststellen dat (delen van?) het Indonesische leger de uitslag van het referendum als een belediging hebben opgevat. Zulke gevoelens speelden de pro-Indonesische milities in de kaart. Die konden ongehinderd hun gang gaan.

Bange vraag is nu of datzelfde leger een vredesmacht ook daadwerkelijk zal willen accepteren. Vermoedelijk wel. Niet zozeer uit beduchtheid voor druk van de internationale gemeenschap (al zal dat wel enigszins hebben geholpen), of uit respect voor het Timorese volk. Maar gewoon omdat het doel bereikt is. De Timorezen zijn afgestraft en daarmee ook zijn potentiële afscheidingsbewegingen elders in Indonesië afgeschrikt. Cynisch, maar vermoedelijk maar al te waar.