Geen luchtjes meer aan de Nieuwezijds Voorburgwal

Van onze kerkredactie AMSTERDAM - De scientology-kerk in Amsterdam, sinds Gerrit Komrijs schotschrift begin jaren zeventig ook de 'stankbel aan de Nieuwezijds' genoemd, scheidt nauwelijks nog luchtjes uit.

De commotie die de sekte indertijd nog opriep, was niet alleen het gevolg van de aanhoudende stroom berichten over agressieve wervingsmethoden, exorbitante bedragen die leden werden ontfutseld en treiterijen tegen ex-leden.

Voor een deel werd de onrust veroorzaakt door koudwatervrees van de burgerij voor de nieuwe, exotische religieuze bewegingen, die toen populair waren onder de jeugd, en door de geilheid waarmee de pers op de berichten insprong: de jeugd zou worden gehersenspoeld, en de overheid zou hiertegen moeten optreden.

Een paar gebeurtenissen gaven voeding aan de angst voor de sekte. Wat sommigen vreesden, leek er door bewezen te worden: de sekte bewees een wel erg lange arm te hebben en tot crimineel gedrag in staat te zijn. De commissie-Dekker, die in 1973 door de overheid werd ingesteld om het reilen en zeilen van de sekte te onderzoeken, bleek geïnfiltreerd te zijn door een scientoloog. Door de hieropvolgende onderlinge ruzies ging de commissie ten onder zonder dat het tot een eindrapport kwam.

In dezelfde tijd hield de politie bij een verkeerscontrole een auto aan, waarvan de inzittenden zich nogal zenuwachtig gedroegen. Toen de agenten de kofferbak openden, bleek daar een groot aantal documenten over scientology in te liggen, die waren gestolen bij het Nationaal centrum voor de geestelijke volksgezondheid in Utrecht. In de jaren tachtig werd het rustiger rond sekten in Nederland. Uit wetenschappelijke studies bleek dat zoiets als hersenspoelen niet bestaat: mensen kiezen er soms voor om zich bij een sekte - hoe vreemd en onderdrukkend ook - aan te sluiten. Ook de vrees voor het religieuze vreemde is inmiddels getemperd - veel mensen flirten vandaag de dag met een snufje exotica in hun levensbeschouwing. Antisektenclubs en meldpunten voor verontruste ouders zijn inmiddels opgeheven. Ook de stroom berichten over Nederlandse ex-scientologen die zich beklagen is opgedroogd. Hoewel de kerk ontkent dat zij haar beleid heeft veranderd. Veel leden heeft de kerk niet meer - naar schatting enkele honderden. De aantrekkingskracht die de kerk heeft op zoekenden in reli-land is gering.

Scientology heeft het zwaartepunt inmiddels verlegd naar buitenkerkelijke activiteiten: bedrijfstrainingen, verslavingszorg en actievoeren tegen de psychiatrie.

In Weesp zit Silhouet Management Support, het grootste bedrijf dat op scientology gebaseerde trainingen verkoopt aan overheid en bedrijfsleven. Directies van banken, bedrijven, overheidsinstellingen, en zelfs van sociale werkplaatsen lieten zich bekwamen in de 'technologie' van scientology. Het arbeidsbureau van Weesp leverde het personeel dat eerst zelf een scientology-training krijgt, en daarna de boer op gaat om de trainingen te verkopen. Een enkeling wordt langs de weg van de managementtrainingen uiteindelijk lid van de sekte, maar van groter belang is het aanzienlijke bedrag dat met de bedrijfstrainingen wordt verdiend. Een deel hiervan wordt doorgesluisd naar de moederorganisatie in de Verenigde Staten.

Scientology claimt een afkickmethode te hebben die werkt. In Zutphen worden verslaafden - gedeeltelijk op aandrang en kosten van justitie - onderworpen aan een soort reinigingskuur. Het aantal afgekickten is volgens critici bedroevend laag.

Nog minder succes heeft de sekte met haar antipsychiatrielobby. Haar 'Nederlands comité voor de rechten van de mens' stelt dat in de psychiatrie mensen op beestachtige wijze worden mishandeld. Speciaal het middel Prozac keurt de kerk sterk af. Scientology zou ook hier uitkomst bieden, mensen 'clear' kunnen maken, door ze scientology te leren.

Met haar inspanning in Nederlanddoet scientology niet meer dan het uitvoeren van de internationale strategie voor clear planet, een wereld die door scientology gezuiverd is. Ook de rechtszaak die de kerk vorig jaar tegen Internet-aanbieders en gebruikers in Nederland aanspande omdat zij geheime heilige teksten op het net openbaar maakten, is slechts een uitvoering van het internationale beleid van de multinational.