Voor het eerst gaat Washington te veel belasting innen

Van onze correspondent WASHINGTON - Aflossen, sparen, investeren, teruggeven, uitgeven. Politiek en economisch Washington ziet zeker vijf manieren om de twintig miljard gulden te verzilveren die de Amerikaanse regering denkt over te houden op de begroting voor het fiscale jaar 1999. President Bill Clinton diende gisteren een begroting van 3500 miljard gulden in voor de plannen, die hij vorige week al aankondigde in zijn State of the Union.

De begroting voor 1999, die per 1 oktober ingaat, is een zeer opmerkelijke, want voor het eerst in dertig jaar gaat de Amerikaanse regering meer belastingen innen dan ze aan plannen gaat uitgeven. Dat is drie jaar eerder dan was voorzien toen Clinton en het door de Republikeinen gedomineerde Congres vorig jaar juli overeenkwamen dat in het belastingjaar 2002 een sluitende begroting zou worden ingediend.

Met het tekenen van een grote nul en een uitroepteken achter een $ onder het kopje 'Tekort op de staatsbegroting' markeerde de president in de East Room van het Witte Huis gistermiddag het bereiken van de mijlpaal. Hij hield kabinetsleden, adviseurs en leden van het Congres voor dat als het aan hem ligt er van nu af aan geen uitgaven meer worden gedaan als daar geen inkomsten voor de staat tegenover staan.

Te rooskleurig

Sceptici, met name in Republikeinse kring, vinden dat Clinton een te rooskleurig beeld geeft van de fiscale situatie. Zij wijzen er op dat de regering zich rijk rekent met inkomsten die niet zeker zijn.

Het belangrijkste bedrag is in dat verband de bijna 140 miljard gulden, die de tabaksindustrie de komende vijf jaar aan de federale overheid zou moeten afdragen in het kader van de schadeclaims-regeling. Vorig jaar spraken regering en industrie af dat toekomstige claims wegens roken of meeroken voor bijna 750 miljard gulden konden worden afgekocht

Het Congres moet zich echter nog uitspreken over die overeenkomst en het is niet zeker dat het ja zegt. Senator Pete Domenici, de Republikeinse voorzitter van de commissie voor begrotingszaken sprak zondag dan ook van 'pure speculatie' van de kant van de regering. Clinton wil het Congres onder druk zetten door het geld van de tabaksindustrie met name vrij te maken voor bij het publiek populaire programma's over onderwijs, de kinder- en de gezondheidszorg.

Het begrotingsoverschot voor 1999 en de daaropvolgende jaren wil Clinton sparen om in de loop van de volgende eeuw te kunnen uitgeven aan de sociale zekerheid. Het pensioenstelsel in de VS komt onder zware financiele druk te staan als de mensen van de naoorlogse geboortegolf het arbeidsproces verlaten.

De verleiding is groot dat in het verkiezingsjaar 1998 - in november is het hele Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat verkiesbaar - Congresleden het overschot volledig willen besteden aan populaire plannen of belastingverlaging. Newt Gingrich, de Republikeinse leider in het Huis, heeft voorgesteld het geld voor een deel te gebruiken voor aflossing van de staatsschuld en verder per jaar te bekijken of de belastingen kunnen worden verlaagd, de defensie kan worden versterkt en er kan worden geinvesteerd in research en nieuwe technologie.

Alan Greenspan, de voorzitter van de Federal Reserve, het stelsel van centrale banken in de VS, heeft ervoor gewaarschuwd niet overhaast te handelen en eerst te kijken of er inderdaad een patroon komt van jaarlijkse overschotten. Is dat het geval dan wil hij dat het geld volledig wordt besteed aan het aflossen van de staatsschuld.