Stoel van Indiase premier wiebelt

NEW DELHI - Hij is een bejaarde man met haast. Sitaram Kesri (78), de nieuwe voorzitter en fractieleider van de Congres Partij in India, jaagt op de politieke hoofdprijs: het premierschap. Op dit moment zit zijn partij niet eens in de regering. Maar de sluwe politicus beweegt zich stap voor stap naar zijn doel. Binnen enkele maanden kan hij de buit binnen hebben.

'Nederigheid' leek het wachtwoord voor de partij die bij de landelijke verkiezingen van vorig jaar zo verpletterend verloor. De Congres Partij, die vijftig jaar lang bijna onafgebroken aan de macht was geweest in India, moest het roer overgeven aan een nieuwe regeringscoalitie, het Verenigd Front. Deve Gowda werd de nieuwe premier van een minderheidskabinet. De Congres Partij bleef buiten de coalitie van dertien partijen, maar gaf gedoogsteun.

Die situatie geldt nog steeds. Maar terwijl het Verenigd Front worstelt om de centrumlinkse coalitie bijeen te houden, is Sitaram Kesri bezig zijn Congres Partij, de op een na grootste partij in het Indiase Lagerhuis, terug te brengen in het centrum van de macht. Kesri doet dit door die partijgenoten onschadelijk te maken die zijn verbonden met de smadelijke verkiezingsnederlaag.

“Het gaat om het beleid van de Congres Partij. Niet om dat van een individu”, zei Kesri enkele maanden geleden. Op dat moment was Narasimha Rao nog de partijvoorzitter en de fractieleider. Maar ex-premier Rao trad kort daarna als voorzitter af. Hij gold niet alleen als de hoofdverantwoordelijke voor de slechte verkiezingsuitslag, maar is ook verwikkeld in een drietal financiële schandalen, die de naam van de Congres Partij nog verder naar beneden hebben gehaald.

Dat was Kesri's eerste stap; hijzelf werd de nieuwe partijvoorzitter. Vervolgens ontsloeg hij in de partijraad de vertrouwelingen van Rao. “De man is gek”, zei een van hen. Kesri wist wel beter. Hij liet de nieuwe secretaris van de partij, Tariq Anwar, verklaren dat het beter was het partijvoorzitterschap te scheiden van de drukke baan als fractieleider, die Rao nog steeds bekleedde. “We proberen dat zo te houden”, aldus Anwar. Totdat eind vorige week Kesri zich ook tot fractieleider liet kronen.

De voorbereidingen voor de laatste stap, die naar het premierschap, zijn in volle gang. Links en rechts laten Kesri's getrouwen steeds duidelijker merken dat de Congres Partij ontevreden is over het beleid van de coalitie aan wie zij haar gedoogsteun geeft. Enkele dagen geleden liet premier Gowda in het openbaar weten dat aan de poten van zijn regeringsstoel wordt gezaagd. “Er worden pogingen gedaan mij aan de kant te schuiven”, aldus India's premier. “Maar ik maak me geen zorgen”, voegde hij eraan toe. Kesri weet wel beter.

Het was de Congres Partij die in 1991 drastische veranderingen begon aan te brengen in de economische koers die India tot dan toe had gevaren. Het land opende eindelijk zijn deuren voor de vrije markt en buitenlandse investeringen. De aanvankelijke euforie over dit beleid hoort inmiddels tot het verleden. Elke onafhankelijke deskundige weet dat de schuld voor de huidige economische impasse nog bij de vorige Congres-regering gezocht moet worden. Maar Sitaram Kesri stelt het huidige bewind verantwoordelijk.

“Het algemene beeld in het buitenland is dat India het proces van economische hervormingen heeft stopgezet”, verklaarde onlangs Manmohan Singh, de minister van financien in de vorige regering. Singh is een van de nieuwe luitenanten van Kesri in de Congres Partij. Een andere bondgenoot van dit moment, Sharad Pawar, mocht dit weekeinde uitroepen dat de Congres Partij de huidige prijsstijging van levensmiddelen “niet zal tolereren”.

Het zijn schoten voor de boeg: volgende maand debateert het Indiase Lagerhuis over de nieuwe begroting van het Verenigd Front. Tot die tijd kan Kesri verder met het berekenen van de parlementszetels die nodig zijn om zijn partij aan een meerderheid te helpen. Dat alles binnen de huidige samenstelling van het Lagerhuis en dus zonder nieuwe verkiezingen. Die immers zou de Congres Partij waarschijnlijk opnieuw verliezen.

Populariteit is niets, macht alles. In de afgelopen tijd heeft Kesri diverse ex-Congresleden die de partij verlieten uit onvrede over Narasimha Rao, opnieuw binnenboord kunnen halen. Nu is het zaak voldoende politici binnen de regeringscoalitie van dertien partijen over te halen tot steun aan een nieuw Conges-bewind.