Onveilige vliegtuigen op Schiphol uitwas van streven naar groei

Van onze redactie economie AMSTERDAM - De Nederlandse overheid, in het bijzonder de Rijksluchtvaartdienst, is veel te gretig om van Schiphol zo snel mogelijk een van de grootste vrachtluchthavens ter wereld te maken. Daarom krijgen vrachtvliegtuigen van dubieus veiligheidsniveau op Schiphol ruim baan.

Deze waarschuwing, een jaar geleden in Trouw geuit door verontruste KLM-managers, is deze week weer actueel gemaakt door het televisieprogramma Zembla. Dat toonde aan, dat Schiphol zelfs vliegtuigen toelaat uit landen, die in de Verenigde Staten wegens tekortschietende veiligheid op de zwarte lijst staan. De PvdA-fractie in de Tweede Kamer heeft bij minister Jorritsma van verkeer en waterstaat om opheldering gevraagd. Op provinciaal niveau heeft D66 vergelijkbare vragen gesteld aan Gedeputeerde Staten van Noord-Holland.

Centraal in de veiligheidsdiscussie staan zogeheten risky carriers, maatschappijen die een verhoogd veiligheidsrisico opleveren. Die komen vaak, maar niet altijd, uit landen waar de controle op die veiligheid onvoldoende streng is. Die landen staan in de VS op een zwarte lijst; hun vliegtuigen mogen niet in de VS landen.

Maar niet alle maatschappijen uit die landen zijn bij voorbaat onveilig. Daarom, en omdat risky carriers soms ook uit in principe veilige landen te komen, kijkt de Nederlanse rijksluchtvaartdienst niet zozeer naar de landen, als wel naar de maatschappijen, aldus een woordvoerder van de RLD. Zo hebben maatschappijen uit Zimbabwe en Swasiland toestemming, om een paar keer per week met hun zeer oude DC-8 vrachttoestellen Schiphol aan te doen.

Uit twee andere 'zwarte-lijstlanden', Zaïre en Paraguay, kunnen volgens de RLD geen vliegtuigen op Schiphol komen, omdat Nederland met die landen geen luchtvaartbetrekkingen onderhoudt. Toch heeft Zembla ze soms op de luchthaven aangetroffen.

“Dat moet dan zijn onder sublease”, meent de RLD-zegsman. Dat wil zeggen dat de toestellen uit die twee landen door een maatschappij uit een derde land zijn gehuurd, en dan dus onder een 'erkende vlag' naar Schiphol komen. Toch landde op Schiphol bijvoorbeeld op 12 juli een toestel van Transport Aériens Zaïrois, en dan lijkt het toch zonder meer om een Zaïrese vlucht te zijn gegaan, een vlucht dus die officieel niet mogelijk zou zijn geweest.

Ook een ander argument in de discussie over de risky carriers overtuigd niet helemaal. Een van de redenen om geen toestellen uit 'onveilige' landen te weren, zou zijn om de rechten van de KLM te beschermen. Die zou bij een verbod van zo'n risky carrier, als repercussie haar diensten op de betrokken landen mogelijk moeten staken, zo luidt die redenering.

Van de vier landen die nu met name in het geding zijn: Paraguay, Swaziland, Zaïre en Zimbabwe, doet de KLM echter alleen het laatste aan, en dat nog slechts twee keer per week als tussenstop op weg naar Zuid-Afrika.