Succesje voor Filippijns vredesoverleg

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De vredesbesprekingen in Utrecht tussen de Filippijnse regering en het communistisch verzet kunnen een vervolg krijgen, nu een rechtbank in Manila de vrijlating heeft gelast van een adviseur van de communisten. Het overleg moet een eind maken aan ruim een kwart eeuw van strijd tussen het regeringsleger en Filippijnse communisten.

De vrijlating van de betrokken adviseur, Danilo Borjal, een voormalig priester, was overeengekomen door vertegenwoordigers van de Filippijnse regering en het Nationaal democratisch front (NDF), tijdens acht dagen besprekingen in Utrecht begin deze maand. Het NDF is een koepel van veertien marxistische organisaties, waaronder de communistische partij en haar militaire arm, het Nieuwe Volksleger (NPA).

Borjal zal worden overgevlogen naar Nederland om deel te nemen aan de onderhandelingen, zodra hij is hersteld van een ziekte. Met de arrestatie van de ex-priester kwam in november vorig jaar een eind aan de vredesbesprekingen met de regering, die in juni van 1996 juist weer waren begonnen.

Het was overigens de tweede keer dat dit gebeurde. In de zomer van '95 ontmoetten vertegenwoordigers van de regering voor het eerst in Utrecht een NDF-delegatie voor onderhandelingen, na drie jaar voorbereidende besprekingen. Het vredesproces werd afgebroken door de communisten na de arrestatie van Sotero Llamas, ook een adviseur van het NDF. De gesprekken werden pas hervat na de vrijlating van Llamas.

Dat horten en stoten roept vragen op over de kansen op succes voor de vredesonderhandelingen. Manila is nu heel optimistisch en gaat uit van een definitief akkoord in juni. Er zouden al deelakkoorden liggen op sociaal-economisch en politiek gebied en voor hervorming van het kiesstelsel. Die overeenkomsten zouden in april door het NDF en de Filippijnse regering bekrachtigd moeten worden.

Als er deze zomer inderdaad na 27 jaar een punt wordt gezet achter het communistisch verzet betekent dat weer een grote plus op de staat van dienst van president Ramos. Het Filippijnse staatshoofd nam direct na zijn aantreden in 1992 het initiatief om met vredesbesprekingen de drie verzetshaarden in het land te doven.

Zo sloot hij een akkoord met de rebellen binnen het leger, die het vertrek van dictator Marcos in 1986 nog altijd niet konden verkroppen. En vorig jaar tekende Manila na 25 jaar de vrede met de grootste moslimverzetsgroep op het eiland Mindanao, het Moro-bevrijdingsfront. De regering begon daar vorige maand besprekingen met een tweede, veel kleinere en meer radicale moslimrebellengroep, die de wapens weigerde neer te leggen.

Volgens sommige waarnemers speelt Ramos vooral de vredesduif omdat hij in 1998 opnieuw voor zes jaar president zou willen worden. In juni volgend jaar zijn er verkiezingen, maar volgens de grondwet mag het Filippijnse staatshoofd maximaal één termijn vervullen. Volgens geruchten wil Ramos daarom de constitutie laten veranderen.

Ramos' secretaris Rubin Torres zwengelde dat geroezemoes weer eens aan door te roepen dat de regeringspartij Lakas (Kracht van het volk) de constitutie zo wil wijzigen dat Ramos kan blijven zitten. Zijn voorganger Corry Aquino kondigde daarop aan met de oppositie een protestmars op Manila te zullen organiseren.

President Ramos liet gisteren weten dat hij helemaal niet van plan is als dictator de geschiedenis in te gaan door aan te sturen op een tweede ambtstermijn. “Zes jaar is genoeg voor deze president”, liet hij op een bijeenkomst van veteranen in Manila weten. “Een autoritair bewind of bestuurder kan het onmogelijk lang uithouden, in elk geval niet hier in de Filippijnen.”