Britse gouverneur dient plannen voor Hongkong in Peking gaat lijnrecht in tegen voorstellen Patten

HONGKONG (AP) - De gouverneur van Hongkong, Chris Patten, heeft gisteren zijn definitieve pakket democratische hervormingen voorgelegd aan de wetgevende raad van de Britse kroonkolonie. Tegelijkertijd lijkt China zijn invloed in Hongkong uit te breiden, met de aankondiging nieuwe adviseurs aan te stellen.

Dreigementen van China negerend heeft Patten zijn wetsvoorstel dan eindelijk ingediend. Er ging anderhalf jaar vruchteloos overleg tussen Londen en Peking aan vooraf, omdat China zich fel verzette tegen democratisering in Hongkong. De soevereiniteit over de kroonkolonie wordt in 1997 overgedragen aan China, dat Pattens poging om op de valreep meer democratie in te voeren een schending van de afspraken noemt.

Vorige maand keurde de wetgevende raad van Hongkong al een gematigder voorstel goed, waarin onder meer de kiesgerechtigde leeftijd van 21 naar 18 jaar wordt verlaagd. Het tweede wetsvoorstel, dat Patten gisteren indiende, is China een veel grotere doorn in het oog. Er worden dertig 'functionele kiezersgroepen' opgericht, die alle beroepsgroepen vertegenwoordigen. In tegenstelling tot het huidige systeem kunnen hierdoor straks alle 2,7 miljoen arbeidskrachten in Hongkong een stem uitbrengen voor dertig zetels in de wetgevende raad. Twintig raadsleden worden direct gekozen, en tien zetels zullen worden bezet door mensen die worden gekozen door de gemeenteraden.

Tenminste, als de wetgevende raad (Legco) het voorstel goedkeurt. Het vorige voorstel bracht al een heftig debat teweeg, nu zal het nog spannender worden. De democratische partijen steunen Patten, maar in de raad zitten ook 20 niet-partijgebonden leden, die sterk worden beinvloed door zakenlieden in Hongkong. Het bedrijfsleven staat kritisch tegenover de hervormingen, omdat het de relatie met Peking niet in gevaar wil brengen. Patten hoopt dat Legco het voorstel voor de zomer zal behandelen, zodat er genoeg tijd overblijft om verkiezingennieuwe-stijl voor 1995 voor te bereiden.

De dan te kiezen raad zou tot 1999 mogen blijven zitten, maar China heeft al gedreigd dit 'parlement' direct na de overdracht van de kroonkolonie te ontbinden. De oprichting vorig jaar van een Voorbereidend Werkcommittee, met daarin 91 Pekinggezinde invloedrijke burgers van Hongkong, gaf nog meer voeding aan dit dreigement. Dit adviesorgaan zou weleens het begin kunnen zijn van een schaduwregering, die meteen in 1997 de wetgevende raad kan vervangen.

Gisteren kondigde China aan dat dit adviesorgaan zal worden uitgebreid; vorige week werden hiervoor al 274 namen genoemd. Maar de geluiden uit Peking waren minder dreigend dan voorheen; volgens kranten in Hongkong zal premier Li Peng geen harde toespraak houden over Hongkong in de zitting van het Volkscongres die vandaag begint. Vorig jaar week Li Peng echter van zijn tekst af en beschuldigde hij Patten ervan onrust te zaaien in Hongkong, wat voor China zelfs reden zou kunnen zijn om de kroonkolonie al voor 1997 over te nemen.

Een Pekinggezinde afgevaardigde uit Hongkong zei gisteren dat hij en de andere Hongkong-Chinezen in het Volkscongres zullen aandringen op een formele verklaring van China om na de overdracht de nieuwe wetgeving en hervormingen meteen af te schaffen.