'Eeuwige jeugd' voor cellen mogelijk

Van onze wetenschapsredactie AMSTERDAM - Biologen van de universiteit van Texas beweren dat ze menselijke cellen 'het eeuwige leven' kunnen geven. Hun vondst zal mensen niet verjongen of langer laten leven, maar het zou het leven volgens de onderzoekers wel gezonder kunnen maken.

Dat staat morgen in het wetenschappelijk tijdschrift Science. Het nieuws lekte voortijdig uit. De embargoschending zorgde er gisteren voor dat de koersen van de aandelen van Geron Corp. op de beurs in New York met 43 procent stegen. Dit biotechnologische bedrijf uit Californië is nauw betrokken bij het onderzoek. Normale lichaamscellen gaan niet langer dan zo'n zeventig generaties mee: na zeventig celdelingen loopt het kopieermechanisme vast en sterven de cellen. Als een cel zich deelt, verdubbelt hij elk van zijn chromosomen en verdeelt die over zijn dochtercellen. Bij die verdubbeling gaat echter telkens een stukje van de uiteinden, de telomeren, verloren. Als de telomeren 'op' zijn, is het met de celdeling gedaan. Het lichaam zorgt er op die manier voor dat eventuele foutjes bij de celdeling geen lang leven beschoren is.

Sommige cellen bevatten het enzym telomerase dat telomeren maakt en zo de chromosomen op lengte houdt. Het enzym speelt bijvoorbeeld een belangrijke rol bij kanker: het zit in 85 procent van de kankercellen en zorgt voor een ongeremde groei.

Een paar jaar geleden werd het gen, de erfelijke code dat de productie van telomerase regelt, ontdekt. De Texaanse biologen brachten dit gen in bij gewone lichaamscellen die het enzym normaal niet produceren. Ze gebruikten cellen van de huid, het netvlies en van bloedvaten. En het werkte: “De cellen hebben zich al meer dan honderd keer gedeeld en er is geen enkele aanwijzing dat er een eind aan komt”, zegt J. Shay, één van de onderzoekers uit Texas.

De biologen denken dat hun vondst grote medische implicaties kan hebben. “Het zal mogelijk worden om iemands beschadigde cellen te nemen, ze te herstellen en te verjongen zonder hun levensduur op te gebruiken, en de cellen vervolgens weer in te brengen”, voorspelt Shay. De onderzoekers denken daarbij aan de behandeling van brandwonden, aderverkalking of bepaalde vormen van blindheid. Ze benadrukken dat het telomerase geen bron van de eeuwige jeugd is. Ze hebben geen flauw idee of de ouderdom van cellen te maken heeft met de ouderdom van het hele organisme. Wat ze wel definitief bewezen hebben is dat het mechanisme van de cel om telomeren te knippen bedoeld is om de cel tegen wildgroei te beschermen.