Euro-parlementariërs niet onder de indruk van Shells goede gedrag in Nigeria

Van onze correspondent BRUSSEL - Shell doet niet alleen zaken met de militaire machthebbers van Nigeria, die politieke tegenstanders laten executeren, maar doet zonodig ook een beroep op het leger.

Dat bleek gisteren tijdens een hoorzitting in het Europees parlement. Daarvoor waren hoge Shell-functionarissen uitgenodigd, naast Owens Wiwa, een broer van de Nigeriaanse activist die vorig jaar samen met zeven medestanders door een militair tribunaal ter dood werd veroordeeld. Ondanks een golf van internationaal protest werd dat vonnis in november voltrokken.

Ook al heeft Shell kritiek op het bewind, de Nederlands-Britse oliegigant wil in Nigeria blijven. Daarmee is Shell volgens Owens Wiwa mede-verantwoordelijk voor grove schendingen van de mensenrechten, waarvan vooral de mensen van het Ogoni-volk het slachtoffer worden. Zij verzetten zich tegen oliewinning in hun gebied, gezien de schadelijke gevolgen voor gezondheid en milieu. Owens Siwa betichtte Shell van “actieve steun aan de militaire dictatuur”, door troepen te betalen die “onschuldige burgers hebben gedood.” Ook zou het concern betrokken zijn bij de invoer van wapens ten behoeve van het leger.

Van Shell-zijde werd dat gisteren met klem ontkend. “We hebben geen enkele band met het leger,” aldus een topman van Shell-Nigeria. Het bedrijf zou zelfs bescherming door de Nigeriaanse veiligheidsdiensten en het leger geweigerd hebben, toen medewerkers werden bedreigd en lastig gevallen. Maar uit een intern document van Shell, dat onder de Europarlementariërs circuleerde, blijkt dat het concern in het verleden de autoriteiten wel degelijk om bescherming heeft gevraagd. Shell vroeg de Nigerianen de veiligheid van het personeel te garanderen. Na herhaalde bedreigingen aan het adres van medewerkers verliet Shell in 1993 het Ogoni-gebied, maar elders in Nigeria wordt met behulp van miljardeninvesteringen de olie- en gaswinning voortgezet.

Volgens Shell zou haar vertrek een ramp zijn voor het land. Maar volgens Owens Wiwa profiteert de bevolking niet of nauwelijks van de activiteiten van oliemaatschappijen. “Nigeria is een van de armste landen van de wereld.” Hij drong aan op een olieboycot.

Tot dusverre heeft de Europese Unie slechts beperkte maatregelen genomen, waaronder een sportboycot. Maar volgens CDA-Europarlementariërs Hanja Maij-Weggen kan de stemming omslaan, als er opnieuw mensen in Nigeria ter dood worden veroordeeld. Momenteel wachten negentien personen op wat Owens Wiwa “een schijnproces voor een illegaal tribunaal” noemde. Worden er opnieuw doodvonnissen voltrokken, dan komen “maatregelen als een olieboycot dichterbij,” verwacht Maij-Weggen.

Verantwoordelijkheid

Volgens de oud-minister was het verweer van Shell tegen de talrijke beschuldigingen gisteren niet overtuigend. Shell is met handen en voeten gebonden aan de Nigeriaans regering. “Naar onze mening heeft een onderneming ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Shell zou zich moeten afvragen: 'Kunnen we niet beter weggaan'?”

Maij-Weggen ondersteunde het verzoek van Owens Wiwa om een speciale missie naar Nigeria te sturen, die de beschuldigingen gaat onderzoeken. Gezien de vele kritische geluiden in het Euro-parlement is de kans groot dat zo'n onderzoeksteam er komt.