De 'Nieuwe kerk' op een morsig zoldertje

Tussen de gestage stroom religieuze uitgaven verschijnen er steeds meer met titels als 'Nieuwetijds geloven', geschreven door pastors die uitleggen dat reïncarnatie nu best mag, en dat dromen geen bedrog zijn. Ik volg alles, want ik ben van nature nieuwsgierig. Zo ging ik naar een bijeenkomst van wat zich 'Nieuwe kerk' noemt. Alwaar dominees op een morsig zoldertje een bijna-dood-ervaring-boek navertelden, en diverse dames helderziende oprispingen meenden te hebben. Voorts zongen we hand in hand saamhorigheidsliedjes. In het Engels natuurlijk, want dat hoort tegenwoordig zo.

Het bijwonen van die dienst kostte 45 gulden. Ik gun iedereen z'n hobby's, geloof en inkomsten, maar zou het nog leuker vinden als mensen wat meer wisten over de achtergrond van hun idealen, voor ze gaan lopen profeteren. Ik hou van helderheid, van precies dat waarvoor Waterman, het teken van de zogeheten New Age, symbool staat: het vergroten van inzicht door het verbeteren van het verstand. Het merkwaardige is dat 'New Agers' zich daarentegen juist vaak kenmerken door zaken waar Vissen, het teken van de voorafgaande 'Age', voor staat: uittreding, handoplegging, contact met lichaamloze zielen, mediteren, bidden.

Het merkwaardigste is, dat het begrip New Age voortdurend gebruikt wordt, terwijl vrijwel niemand weet wat het inhoudt, of wanneer dat tijdperk aanvangt. Het idee van een Aquariustijdperk is gebaseerd op de precessie van de equinoxen, de retrograde beweging van de snijpunten van ecliptica en hemel-equator, vanuit de aarde gezien tegen het behangetje van sterren daarachter. Hipparchos, die deze beweging ontdekte, anderhalve eeuw voor onze jaartelling, berekende dat dit sterrenbehang met 1 graad per circa 72 jaar verschuift, zodat het ongeveer 26 000 jaar duurt voor er een complete cyclus voltooid is. Plato had al eerder, op numerologische en planetaire basis, besloten dat er zo'n cyclus, zo'n 'groot jaar' bestond, maar dat duurde volgens hem 36 000 jaar. Dat platonische jaar is populair gemaakt door Ptolemaeus, die in de tweede eeuw leefde, wiens boeken over astrologie, astronomie en geografie tot op heden hun invloed doen gelden. Volgens de ene leer wisselt het sterrenbeeld - men hanteert er twaalf - elke 3 000 jaar, volgens de andere duurt dat zo'n 2 166 jaar. Dan is er nog het probleem: hakken we de ecliptica in stukjes van dertig graden, al of niet gerelateerd aan de seizoenen, of kijken we naar de in lengte variërende plaatjes die de sterren vormen?

Voor de overgang van het Vissen- naar het Watermantijdperk vond ik vierenzeventig verschillende data, tussen de jaren 1762 en 3550. Mevrouw Blavatsky, de grondlegster van de theosofie, meende dat de nieuwe tijd in 1789 begonnen was. Maar er is ook de datum van 28 december 1911, toen de Maitreya voor het eerst via Krishnamurti zou hebben gesproken. Dan is het een tijdje rustig wat data betreft, want occultisme is even niet in de mode. Begin jaren zestig nemen de publikaties dat het Watermantijdperk begonnen is, weer toe. Sindsdien wemelt het van de begindata. Aleister Crowley, de even gevreesde als beroemde magiër uit de eerste helft van deze eeuw, besloot dat de New Age in april 1904 begonnen was.

Ik heb het nog nooit ergens zo gelezen, maar ik zou wel eens een flow chart willen zien van alle luitjes die hun opvolgers beïnvloed hebben door de tijden heen in sektes en clubjes. Juist omdat deze ideeën-overdracht zich afspeelt in kringen met een religieus-filosofisch-magisch sfeertje, waarin de belangen uiteenlopen van zoeken naar verlichting of het 'hogere', tot streven naar macht, eer of geld, ontstaat er een effect als bij dat kringspelletje, waarbij een kind het kind naast hem een woord in het oor fluistert. Die fluistert wat hij gehoord heeft weer door aan een volgende, enzovoort, tot de laatste hardop zegt wat hij er van verstaan heeft. En dan is er verbazing, omdat het woord intussen totaal vervormd is geraakt.