Nederland niet zo milieuvriendelijk

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Nederland is minder een 'gidsland' op milieugebied dan vaak wordt verondersteld. Dat zegt het Instituut voor milieuvraagstukken (IVM) van de Vrije Universiteit van Amsterdam. Nog maar weinig bedrijven lijken te beseffen dat actief milieubewust gedrag op termijn tot betere financiële resultaten leidt.

Het IVM, onder leiding van professor P. Vellinga, onderzocht in opdracht van SNS Vermogensbeheer of ondernemingen die goed scoren op milieugebied ook een beter rendement laten zien. De resultaten van het onderzoek gebruikt SNS bij het afgelopen donderdag geïntroduceerde Return on investment fund, een beleggingsfonds dat strenge milieucriteria hanteert voor beursgenoteerde ondernemingen en waar voorlopig uitsluitend grote institutionele beleggers aan deelnemen.

De keuze van SNS om een fonds op te richten voor de 'groteren' in de beleggerswereld is een nieuwe indicatie voor het groeiende besef dat milieuverantwoord gedrag bij bedrijven geen kwestie meer is van ideologie, maar van professionaliteit. Aan milieubewust management is immers te verdienen. Niet alleen omdat een goed imago makkelijker beleggers aantrekt, maar ook omdat zaken als het besparen van grondstoffen de kostprijs van een product drukken en zo het bedrijfsresultaat direct positief beïnvloeden. Dat heet 'eco-rentabiliteit'.

Maar zover is het in Nederland nog niet. Van de 48 Europese bedrijven die momenteel meetellen in het nieuwe Return-fonds van SNS zijn er slechts een paar Nederlands. De meeste andere bedrijven in de lijst zijn gevestigd in Scandinavië, Duitsland en Engeland. Het is opvallend dat juist in de Angelsaksische landen het denken over milieubewust gedrag het vroegst op gang kwam, is de ervaring bij SNS Ethische research, de afdeling van SNS die bedrijven op hun ethische mores onderzoekt. In de Verenigde Staten is het bijvoorbeeld veel gemakkelijker om aan informatie te komen over het milieugedrag van bedrijven. Ze mogen daar dan bekend staan als hard en calculerend, maar op dit gebied onderscheiden ze zich juist.

Voor zover bekend is het IVM de eerste die het statistische verband tussen het milieu en de financiële prestaties in Europa onderzoekt. In de Verenigde Staten is al wat meer onderzoek gedaan. Daaruit blijkt dat milieumaatregelen doorgaans mee-liften met technologische verbeteringen en stijging van de productiviteit. Voor een groep autofabrikanten gaan milieumaatregelen duidelijk samen met hogere winst. Een ander onderzoek, onder 243 beursgenoteerde bedrijven, toont aan dat het verband tussen hun milieuscore en rendement 'licht positief' is.

Een 'voorzichtig ja' is wat het IVM betreft dan ook het antwoord op de stelling dat milieu-actieve bedrijven gemiddeld of beter dan gemiddeld scoren in financieel opzicht. Met het woordje 'voorzichtig' doelt het IVM op het feit dat nog slechts weinig bedrijven zich werkelijk onderscheiden op milieugebied.

Maar die bedrijven zijn dan ook in alle sectoren te vinden. Bij de als vervuilend bekend staande vliegtuigmaatschappijen staan vooral Lufthansa en Swissair hoog aangeschreven. KLM zit wat de milieuprestaties betreft nog onder het gemiddelde en telt dus niet mee in het Return-fonds van SNS. Maar, zo zeggen ze op de afdeling ethische research, als we meer maatschappijen hebben onderzocht, gaat dat KLM wel lukken.