Indonesische media weren zich

JAKARTA - De spanning in Jakarta en andere grote steden in Indonesië neemt toe. Sommige waarnemers noemen de situatie “potentieel explosief”. Zij zien de stevige pilaren onder het regime-Soeharto lichtjes wiebelen.

Alles en iedereen wacht op de uitkomsten van het beraad tussen IMF en de regering, dat vandaag eindigt met een bespreking tussen IMF-topman Michel Camdessus en president Soeharto. De aanhangers van een democratischer Indonesië zien ondertussen hun kans schoon. Ze lopen op eieren. Voor alles willen amok voorkomen.

Of de roep om meer democratie en een nieuwe president bredere aanhang krijgt, hangt voor een groot deel af van de kranten. De laatste weken kwijten ze zich opvallend van deze taak. Ze trachten het 'onmondige' volk voorzichtig vertrouwd te maken met het idee dat een andere president dan Soeharto (76) mogelijk is. De kranten brachten uitspraken van diverse prominenten die vonden dat de president 'er oud uitziet' en 'misschien van zijn rust' moet genieten. Ook spraken commentaren steeds opener over de corruptie.

Maar de media moeten opboksen tegen toenemende kritiek van overheidsgezanten, die hun schuld achten aan de paniek over de voedseltekorten. Informatieminister Hartono riep de kranten dit weekeinde op, er domweg niet meer over te schrijven. De minister had vorige week al een groep hoofdredacteuren bij zich geroepen, omdat hun kranten wat al te open kritiek op de regering hadden geventileerd. Op een groot wit bord schreef hij op waarover ze liever niet meer berichten: alles wat Megawati zegt of doet, rellen, en de gezondheid van Soeharto. De hoofdredacteuren negeren de 'adviezen' tot nu toe, hoewel de regering al eens te kritische kranten hebben verboden. Ze berichten prominent over de aankondiging van de afgezette PDI-leider Megawati Soekarnoputri dat ze beschikbaar was als presidentskandidaat. Sterker nog: ze besteden er zelfs aandacht aan in hun commentaren in de trant 'het is moedig van Megawati, maar in het huidige politieke systeem onrealistisch'.

De overheid heeft echter nog andere middelen: de papierprijs. De Indonesische krant Kompas meldde gisteren op het internet dat driekwart van de Indonesische titels, 286 kranten, niet langer kunnen verschijnen als de prijs van papier blijft stijgen. “Voor een aantal is het eigenlijk niet meer rendabel, maar fighting spirit houdt hen overeind”, zei de voorzitter van de Associatie van krantenuitgevers.

Ook buitenlandse tv-ploegen zwaar gehinderd. Zo mocht de Reuters-ploeg plotseling geen beelden van Megawati's toespraak het land uit zenden. Daardoor kon ook het Nos-journaal afgelopen zaterdag geen live-verslag van haar correspondent leveren. Pas uren later toonden enige buitenlandse zenders alsnog beelden van de bijeenkomst, die de Indonesische tv doodzweeg.

Zolang de kranten blijven berichten over de mogelijkheid dat Soeharto vervangen wordt, is er voor de democratische beweging hoop. Immers, als de president echt in het zadel wil blijven, dan had hij allang hard ingegrepen, zo redeneren de democraten. Nu kunnen allerlei groeperingen dezelfde roep om vernieuwing en meer democratie laten horen en dat idee zet zich langzaam vast bij de grote laag van de bevolking. Uiteindelijk kan zo'n breed gedragen signaal niet meer worden genegeerd door regering en parlement, menen de democraten. Of vervolgens Megawati president moet worden, is een heel ander verhaal. “We zijn als Indonesiërs al tevreden als er een jonge Soeharto aantreedt, want die kan nog wat worden gekneed”, aldus een politiek waarnemer.