Wintersport in Finland

Praktische informatie: Finland is niet goedkoop. Een week Fins Lapland kost tussen de 1300 en 2000 gulden, afhankelijk van het seizoen. Daarbij is inbegrepen de vliegreis, hotel en logies (of een bungalow). Gratis gebruik van de sauna is standaard. Er zijn hotels met een privé-sauna op de kamer en de bungalows (zeer doelmatig ingerichte luxe blokhutten) hebben allemaal een eigen sauna. In alle 130 wintersportbestemmingen worden ski's en schoenen verhuurd. Daar kun je ook terecht voor lessen. Aanmelding voor georganiseerde tochten kan ter plekke of al bij de reservering via een van de reisbureaus. Voor meer informatie: Fins Verkeersbureau voor de Benelux, Johannes Vermeerplein 5, 1071 DV Amsterdam. Telefoon 020-6719876, fax 020-6750359.

Uitgestrekte bossen, bevroren meren, stilte, zuivere lucht en zes maanden per jaar sneeuw! De reisfolders die Fins Lapland aanprijzen 'voor een héél andere wintersportvakantie', hebben op het eerste gezicht dezelfde toon als de brochures die het gejodel in Oostenrijk verkopen. En toch is er een verschil. Het doet denken aan de manier waarop de Friezen hùn land bijna schoorvoetend aan de 'buitenwereld' prijsgeven: 'het is een prachtig land, voor wie van het vlakke land, de ruimte en de stilte houdt'.

Fins Lapland is dan wel niet echt vlak, bergen zijn er ook nauwelijks. Hier en daar kan geskied worden, maar de mogelijkheden zijn beperkt. Yllas in West-Lapland heeft met een berg van 463 meter de grootste ski-helling, maar een doorgewinterde alpine-skiër reist daarvoor natuurlijk niet helemaal naar de poolcirkel.

De Finnen weten het, en berusten in het feit dat zij nooit tegen de Alpen kunnen concurreren. Zij brengen hun eigen sterke wapen in de strijd. “In de Alpen weten ze hoe ze goede pistes kunnen maken; in Finland weten we hoe we een netwerk van langlauf-loipes moeten maken in een afwisselend landschap. En in Finland bevinden de wintersporters zich maar net een paar meter boven zeeniveau, dus hebben ze bij ons geen last van de ijle berglucht”, schrijven de Finse verkeersbureaus in Europa in een gezamenlijke brochure met de ietwat chauvinistische ondertitel 'We Finns have the SnowHow'.

Ze zullen wel moeten ook, denk je, als je weet dat het hele land van november tot mei onder een dik pak sneeuw ligt. In Lapland komt daar nog een element bij. 's Zomers wordt het er bijna niet donker, 's winters heb je overdag maar een paar uur daglicht. De Finnen hanteren zelf de volgende stelregel: de combinatie van sneeuwconditie en uren zonneschijn maakt dat je het beste in februari kunt skiën (lees langlaufen) in Zuid-Finland, in maart in Midden-Finland en in april in het noorden, in Lapland.

HELE DAG DONKER Wij strijken eind november neer in Levi, een van de populairste ski-bestemmingen van Finland, net boven de poolcirkel gelegen. We hebben pech, de zon laat zich dezer dagen niet zien, waardoor het lijkt alsof het de hele dag donker blijft. Rond twee uur 's middags valt de duisternis definitief in.

Wat onwennig meldt ons langlauf-klasje zich een uur later aan het begin van de verlichte ski-piste van het dorpje Sirkka. Een gek gevoel, skiën in het donker. De Finnen zelf trekken zich er kennelijk niets van aan. Die schieten kwiek langs ons heen en duiken de langlauf-loipe op alsof ze even veertig baantjes gaan zwemmen. Maar ja, die zijn er aan gewend. En wij ook al gauw, want een uurtje later skiën we achter de leraar aan en bewegen we ons over de met lantaarnpalen verlichte loipe, alsof we nooit anders hebben gedaan.

LICHTTHERAPIE Ze zijn er in Finland achtergekomen dat de duisternis van de lange wintermaanden op het gemoed van de mens kan werken, vertelt Pirjo-Riita Tamminen van het Fins Verkeersbureau in Amsterdam, die ons vergezelt. Op veel Finse scholen hebben ze tegenwoordige aparte ruimtes met een soort warm licht, waar de kinderen voordat de lessen beginnen eerst een kwartier bij elkaar zitten. Steeds meer bedrijven volgen dit voorbeeld, omdat ze ontdekten dat hun werknemers door deze lichttherapie minder depressief worden.

Geen wonder trouwens, dat het hoogseizoen van de wintersport in Fins Lapland in de maanden maart en april valt. Dan zijn de dagen behoorlijk aan het lengen (met soms zestien uur (!) zon per dag) en ligt er nog volop sneeuw. Dat is ook de periode waarin de mooiste langlauf-tochten gemaakt kunnen worden. En dat is waar de Finnen verzot op zijn. Ook heel bedreven trouwens. Ze draaien hun hand niet om voor tochten van kilometer of zeventig per dag.

Langlaufen in Fins Lapland lijkt in niets op het drukke rondje langs de kerk van een Oostenrijks dorp. In Fins Lapland kun je namelijk echt lange tochten maken, waarbij je soms uren geen mens tegenkomt. De Finnen prepareerden 'loipe-netwerken' van meer dan tweehonderd kilomter. In Yllas bijvoorbeeld hebben ze er eentje van 280 kilometer uitgezet. En die is dan ook weer verbonden met het iets noordelijker gelegen Levi, dat met een loipenet van ruim tweehonderd kilometer ook aardig meedoet.

Onderweg kun je altijd uitrusten in de blokhutten van het Finse Staatsbosbeheer. In elke hut ligt hout klaar om een vuurtje te maken, en in een aantal hutten langs de route tref je traditioneel uitgedoste Saames ('Lappen' mag niet meer, dat vinden ze tegenwoordig zelf een scheldwoord) aan die tegen betaling zorgt voor warme drankjes en hapjes. Aan het loipenet van Levi, ergens in the middle of nowhere, liggen ook twee kunstgaleries.

RENDIEREN Bij traditionele Laplanders kom je ook terecht als je een tocht - 'safari' heet dat officieel - met rendieren wilt maken. Een, twee of meer dagen, alles is mogelijk. Dat geldt ook voor de hondesledetochten. Kies je voor een meerdaagse tocht, dan krijg je vier huskys toegewezen en word je na één lesdag geacht jouw honden door het Lapse landschap te leiden.

Het duurst zijn de sneeuwscootertochten: op tamelijk lawaaierige scooters (hèt vervoermiddel van de moderne Laplander) vlieg je over de (ijs)vlakten en door de bossen. Het gaat hard, dat wel, en je bent zo een eind weg richting Russische of Zweedse grens. Bij al dit soort tochten wordt overnacht in blok- of berghutten en de inspanningen van overdag worden 's avonds, behalve met eten (veel rendiervlees) steevast afgesloten met een (soms houtgestookte) saunagang. Je bent tenslotte in het land waar ze de ooit de sauna uitvonden.