Afrika Cup eerste serieuze test voor 'Bafana-Bafana'

KAAPSTAD - In Zuid-Afrika begint vandaag het internationale voetbaltoernooi om de Afrika Cup 1996. Vijftien landen strijden de komende weken om de beker en voor het Zuid-Afrikaanse nationale team, de 'Bafana-Bafana' (Onze jongens), wordt het de eerste serieuze test sinds hun rentree in het internationale voetbal in 1993.

Die rentree liep aanvankelijk moeizaam. Na 32 jaar verbanning vanwege de apartheid, hadden de 'Bafana-Bafana' moeite zich aan het internationale voetbal aan te passen. Ze leden de ene na de andere nederlaag tegen teams die als zwak bekend stonden en kwalificeerden zich niet voor de Afrika Cup van 1994 in Tunesie. Maar sinds de Engelse trainer Clive Barker anderhalf jaar geleden het roer overnam, gaat het beter. De nationale ploeg is inmiddels twaalf wedstrijden ongeslagen, waaronder recente gelijke spelen tegen de wereldkampioenen Duitsland en Argentinie, en de club Orlando Pirates uit Soweto won afgelopen maand verrassend de Afrika Cup voor nationale kampioenen.

Met het voordeel van de massale steun van het eigen publiek, behoort Zuid-Afrika daarom tot een van de favorieten voor de beker. De meeste supporters (voetbal is onder de zwarte bevolking verreweg de populairste sport) rekenen al zo'n beetje op minimaal een plaats in de finale op 3 februari. Een kwestie van eer, zeker nadat het Zuid-Afrikaanse rugbyteam (een overwegend blanke sport) vorig jaar op eigen bodem wereldkampioen werd.

Een belangrijke rol in de 'Bafana-Bafana' is toegedicht aan spelers die hun geld internationaal verdienen, spelers als Radebe en Masinga van Leeds United, Williams van Wolverhampton en Makalakalane van FC Zürich. Ook de meeste andere teams hebben hun internationale sterren. Liberia (de 'Eenzame Sterren') draait rond Georg Weah, de spits van AC Milan die net is gekozen tot Europees en wereldvoetballer van het jaar. Ghana (de 'Zwarte Sterren') heeft Pele van Torino en Yeboah van Leeds United. Bij de Egyptische 'Farao's' - getraind door Ruud Krol - zitten Ramzy en Maher die respectievelijk in Duitsland en Engeland spelen, Angola's 'Zwarte Panters' en Mozambiques 'Mamba's' draaien rond spelers die in de Portugese competitie meedraaien.

Die 'Europese' bijdrage aan deze Afrika Cup is tekenend voor de opkomst van het Afrikaanse voetbal. De talenten zijn er, de zwaktes liggen op het vlak van organisatie en financien. De meeste 'buitenlanders' spelen zelden met het nationale team omdat de reis te lang en te duur is. Georg Weah is niet alleen op het veld de belangrijkste man van Liberia, hij betaalt regelmatig uit eigen zak ook vliegtickets en hotelkosten voor het team zodat het tenminste aan internationale toernooien deel kan nemen. Kameroen's 'Ontembare Leeuwen' die vandaag de openingswedstrijd tegen de 'Bafana-Bafana' moeten spelen, arriveerden pas gisterenochtend om zeven uur op het vliegveld in Johannesburg en gingen na een ontbijt meteen naar bed. Twee keer eerder deze week ging hun aankomst niet door omdat de spelers, die verwikkeld zijn in een financiële ruzie met hun nationale voetbalbond, geen vliegtickets hadden.

Het toernooi daalt in sportief opzicht zonder twijfel in waarde als de terugtrekking van regerend Afrikaans kampioen Nigeria onomkeerbaar wordt. De 'Super Adelaars'' van Ajacieden Kanu en Finidi George en trainer Jo Bonfrère golden als de absolute favorieten maar werden het slachtoffer van politieke twisten. De Nigeriaanse militaire regering trok het team terug in reactie op pogingen door de Zuid-Afrikaanse regering om een internationale olieboycot tegen Nigeria op gang te krijgen vanwege de schending van de mensenrechten daar. Vervolgens ontstond de merkwaardige situatie dat Zuidafrikaanse ministers, die Shell en Europa verwijten een olieboycot tegen Nigeria te frustreren en slechts een sportboycot af te kondigen, Nigeria zo ongeveer smeekten om alsnog naar het toernooi te komen.

De pogingen om Nigeria over te halen gingen tot op het laatste moment, nu onder leiding van FIFA-president Havelange, door. De machtige voetbalbaas heeft nu zelfs gedreigd dat Nigeria ook niet aan de kwalificatie voor het WK 1998 mag deelnemen. De internationals van Nigeria zijn nog altijd niet naar Europa teruggekeerd. Gisteren trainde het team nog altijd in Nigeria, zo heet het, en dus is er hoop dat de Adelaars nog net op tijd voor hun eerste wedstrijd morgen tegen de Zaïrese 'Luipaarden' opdagen.

Vooralsnog gaat het toernooi echter met vijftien teams van start, waarbij naast Zuid-Afrika, Ghana, Egypte en 'Machtig Zambia' als de sterksten gelden. De opening van het toernooi vanmiddag wordt opnieuw, zoals bij het rugby wereldkampioenschap, een groots spektakel bijgewoond door president Nelson Mandela. De 'regenboog-natie' hoopt met een goede organisatie van het toernooi ook haar kandidatuur te onderstrepen voor het organiseren van de WK voetbal in 2006 en de Olympische Spelen in 2004. Over het WK voetbal van 2006 had Mandela gisteren een gesprek met Havelange. Indien Zuid-Afrika de eindronde van het WK krijgt toegewezen is de kring in de voetbalwereld rond. Dan is het WK op alle vijf continenten geweest. In 2002 namelijk zijn de eindronden in Azië; Zuid-Korea of Japan. “Ik nodig Zuid-Afrika uit de organisatie aan te vragen en president Mandela de kandidatuur te ondersteunen”, aldus Havelange. Een van de grootste zorgen is of het publiek wel massaal naar de stadions zal komen. Ook daarom moeten de 'Bafana-Bafana' vandaag de Ontembare Leeuwen verslaan.