Sorgdrager wil het meedoen aan criminele organisaties zwaarder straffen

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Minister Sorgdrager (D66) van justitie komt met een nieuwe wettelijke regeling voor afspraken tussen het openbaar ministerie en criminelen. Voor het introduceren van het fenomeen 'kroongetuige' (waarbij aan een crimineel strafrechtelijke straffeloosheid wordt beloofd in ruil voor belastende verklaringen over andere verdachten) voelt de minister niets.

Sorgdrager heeft de afspraken tussen het OM en twee getuigen in het proces tegen de Hakkelaar juist goedgekeurd, omdat daar geen sprake is van strafrechtelijke immuniteit.

Getuige Ad Karman heeft in Frankrijk onder moeilijke omstandigheden een half jaar in uitleveringsdetentie doorgebracht. De andere getuige die belastende verklaringen over de Hakkelaar heeft afgelegd, Foead Abbas, heeft een boete van 1,8 miljoen gulden betaald.

De minister kondigt de nieuwe wettelijke regeling aan in de toelichting op een wetsvoorstel, dat politie en justitie ruimere armslag geeft om bijzondere opsporingsmethoden in te zetten tegen in het bijzonder de georganiseerde misdaad. Het gaat hier om een wijziging van het wetboek van strafvordering, waarin de spelregels voor het vervolgen van misdrijven zijn vastgelegd.

Volgens de minister schieten de traditionele middelen tekort voor het aanpakken van organisaties die zich stelselmatig en op grote schaal met uiteenlopende misdrijven bezighouden.

Juist om die aan te pakken, krijgen politie en openbaar ministerie de ruimte om opsporingsmiddelen in te zetten tegen mensen, ook als die er nog niet van worden verdacht dat ze een strafbaar feit hebben begaan. Voldoende is dat het vermoeden bestaat dat ze zijn betrokken bij een criminele organisatie die ernstige misdrijven beraamt.

Het wetsvoorstel van Sorgdrager heeft betrekking op opsporingsmethoden die een wezenlijke inbreuk kunnen vormen op de persoonlijke levenssfeer van mensen. Het gaat om middelen als het aftappen en opnemen van telefoongesprekken en andere vormen van communicatie, het infiltreren in een criminele organisatie, het observeren van mensen, de pseudo-koop van verdachte goederen, en het afluisteren van personen.

Ze mogen dan ook alleen worden ingezet onder strenge regie van het openbaar ministerie en in sommige gevallen slechts met toestemming van de rechter-commissaris. De methoden werden weliswaar al in de praktijk gebruikt en zijn in diverse zaken ook door de rechter geaccepteerd als geoorloofd middel, maar wettelijk was er te weinig geregeld.

Het voorstel van Sorgdrager is voor advies gestuurd aan de Nederlandse vereniging voor rechtspraak, het openbaar ministerie, de Nederlandse orde van advocaten en de politie.

Het is gebaseerd op de aanbevelingen van de parlementaire commissie, die een enquête naar de opsporingsmethoden heeft gehouden. Volgens die commissie, onder voorzitterschap van de PvdA'er Van Traa, waren de middelen die politie en justitie inzetten tegen criminelen hier en daar ontspoord en was het hard nodig om duidelijk in de wet te regelen wat wel en niet was toegestaan.

In een vraaggesprek met het Algemeen Dagblad verklaarde minister Sorgdrager gisteren dat ze overweegt om voor te stellen de maximumstraf voor het lidmaatschap van een criminele organisatie te verhogen. Dat maximum is nu vijf jaar, plus een derde hiervan voor de oprichters en leiders ervan.

De minister weet het nog niet zeker. “Daarvoor moeten we alle aspecten goed hebben bekeken. Maar het gevoel 'is er niet meer mogelijk?' bekruipt mij ook.”