DUITSERS

We worden het vlijtigste volk van Europa. De Nederlandse economie ziet er zo florissant uit, dat er buitenslands met bewondering naar wordt gekeken. Johannes Rau, minister-president van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, vandaag in Nederland op bezoek, zegt zelfs te willen leren van het 'Nederlandse Wirtschaftswunder'.

Uit enquêtes blijkt nog iets: een voorbeeldige Nederlandse volgzaamheid in de Europese Unie. Zijn Fransen en Duitsers nog op hun hoede voor de euro, de Nederlanders spreken zich met 66 procent in meerderheid ervoor uit. Twijfel aan officiële argumenten, scepsis over wat autoriteiten zeggen - traditioneel Nederlandse eigenschappen -, waar zijn ze gebleven?

Vlijt met oogkleppen of een dommig soort volgzaamheid werd in het Nederlandse arsenaal van stereotypen over volkeren altijd als typisch Duits gezien. Evenals agressief jakkeren op de weg, dat vooral bloeide op de Autobahnen. Maar de tijden veranderen en wij met hen. Wie durft nu nog tussen Utrecht en Rotterdam consequent de maximumsnelheid aan te houden? Je moet beschikken over de guts en gehardheid van een frontsoldaat om bumperhangende mede-automobilisten mentaal te weerstaan. Wie dat front mijden kan, hij of zij mijde het.

Nu is enig begrip voor de collectieve prikkelbaarheid op zijn plaats, omdat de irritatiegrens van weggebruikers in de Randstad dagelijks wordt overschreden. Volgens een TNO-onderzoek heeft dit deel van Nederland zelfs aanzienlijk meer last van files dan vergelijkbare Europese regio's zoals het Roergebied. Maar is dit niet een van de gevolgen van een tot maatstaf aller dingen verheven economie?

In het land van de nu op visite gekomen Johannes Rau traden die effecten veel eerder op. Mit Arbeit und Fleiss, placht een vroegere generatie Duitsers te vertellen, hadden ze hun Wirtschaftswunder in de jaren vijftig en zestig tot stand gebracht. Maar of ze er vrolijker van werden? In de door tomeloze ijver steenrijk geworden Bondsrepubliek keek je in de jaren zestig al vaak in sombere, verbeten of opgejaagde gezichten. Dertig jaar later aanschouw ik die gelaatstrekken weer. Bij den Hollaëdern waarvan de Duitsers nu zo graag willen leren. Wie de échte Duitsers zijn, mag het zeggen.