Jubileum met zwavelether en aanzwellende violen

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - Stil huilend ligt het meisje op de operatietafel, klaar voor de amputatie van haar been. Terwijl de priester op de laatste klanken van het Ave Maria het kamertje verlaat, komt tandarts William Morton binnengelopen, een fles met zwavelether in de hand.

“Het spijt me voor je”, zegt hij. Hij heeft zojuist ruzie gehad met het opererend team en geweigerd de formule van de ether bekend te maken. Eerst moet octrooi worden aangevraagd. Tot die tijd moeten de patiënten op de operatietafel nog even doorbijten. Het meisje glimlacht dapper. “Er is een uitvinding gedaan en nu doet het gelukkig geen pijn meer,” zegt ze terwijl een traan over haar wang glijdt. De tandarts recht de rug en zegt: “Inderdaad, van nu af aan nooit meer.” Dan opent hij de deur van de operatiekamer en levert de ether af. The End, met aanzwellende violen.

De Amerikaanse medisch historicus Frank Heyninck kan geen genoeg krijgen van The Great Moment, de geflopte film van regisseur Preston Sturges, uitgebracht in 1944.

Morgen draait Heyninck een verkorte versie van The Great Moment voor een gezelschap anesthesiologen, ter gelegenheid van het vijftigjarige bestaan van de Nederlandse vereniging voor anesthesiologie. The Great Moment gaat over de eerste toepassing, in 1846, van zwavelether als narcose bij operaties. Tandarts William Morton uit Boston paste het middel als eerste toe. De film blijft dicht bij de historische gebeurtenissen. Inderdaad zag Morton af van het octrooi na een blik op een dienstmeisje wier been moest worden geamputeerd. De formule van de soort ether die Morton gebruikte, zwavelether, verspreidde zich snel over de Verenigde Staten en Europa en kwam dankzij zendelingen ook in Azië terecht. Mortons naam werd vergeten, maar kwam dankzij de Amerikaanse regisseur Preston Sturges weer even in de bekendheid. Sturges maakte tot dan toe vooral lichte comedy's. Voor de serieuzere The Great Moment haalde Preston het Ave Maria en tranen-op-meisjeswangen uit de kast. Daar trapte men ook in de jaren '40 niet in.