VS sceptisch over Euroleger

Iets van een meewarige glimlach kon de Amerikaanse minister van defensie, William Cohen, vast niet onderdrukken toen hij voor de Washington Post een stuk schreef over de plannen van de Europese Unie een eigen Europese defensie op poten te zetten.

Die plannen liggen op tafel als vandaag en morgen de EU-top in Helsinki wordt gehouden en gezien het enthousiasme van de afgelopen dagen zullen ze wel worden goedgekeurd. Zelfs Nederland kraait nu mee in het Europese koor dat een strijdmacht wil opzetten van ongeveer zestigduizend militairen met alles erop en eraan, die ook nog autonoom moet kunnen optreden. Terwijl de nog maar net verschenen Defensienota van minister De Grave, die toch zo'n tien jaar mee moet, er niet van rept.

Maar terug naar de Amerikaanse minister van defensie, die slechts enkele prominente Europeanen hoefde te citeren om de vinger op de zere plek te leggen. Zoals Navo-secretaris-generaal George Robertson, die onlangs zei dat er zo'n twee miljoen militairen in Europa's legers rondlopen, maar dat Europa grote moeite had om 40 000 man voor Kosovo te leveren. Of de Italiaanse premier Massimo D'Alema, die zei dat Europa een bedrag spendeert aan defensie dat zo'n zestig procent bedraagt van wat de Amerikanen in defensie steken, maar dat Europa daar tien procent van de Amerikaanse militaire slagkracht voor terugkrijgt.

Cohen is vooral niet tegen dit soort zelfonderzoek als het er maar toe leidt dat aan deze scheve verhoudingen een einde wordt gemaakt. Maar hem bekroop wel het gevoel dat er in het debat over die zogeheten Europese Veiligheids- en Defensie-identiteit (EVDI) een forse tegenstrijdigheid zit. ,,Aan de ene kant willen de Europeanen een regionale defensiestructuur in het leven roepen, die het hun mogelijk maakt op te treden in situaties waarbij de Navo op zichzelf niet betrokken is, maar anderzijds ontbreekt het de Europeanen aan de militaire capaciteit om zo'n macht op te bouwen.''

Die tegenstrijdigheid is er, want de bereidheid van de Europese landen hun defensiebudgetten fors te verhogen om zodoende die 'autonome macht' van het nodige moderne materieel te voorzien, varieert van bijzonder klein tot totaal afwezig.

Maar naast die Europese tegenstrijdigheid bestaat er aan Amerikaanse zijde een tweeslachtige houding jegens de EVDI. Amerika vindt al heel lang dat de Europese landen een grotere bijdrage moeten leveren aan de defensielasten van de Navo en in die zin moedigen zij nu ook een Europese Navo-pijler aan. Washington heeft er ook niets tegen als Europese strijdkrachten Navo-missies uitvoeren in landen waar niet direct Amerikaanse belangen op het spel staan. Maar Washington wil wel dat het Navo-opperbevel in Europa - en dat is altijd een Amerikaanse generaal - het laatste woord heeft in het besluit waar en hoe die Europese strijdmacht wordt ingezet.

Met andere woorden: Washington voelt er niets voor uiteindelijk toch betrokken te raken bij een crisis die 'Europa' niet kon oplossen, zonder van het begin af aan de mogelijkheid te hebben gehad die crisis te beheersen.

Daar zit een zeker wantrouwen ten opzichte van Europa in, maar gezegd moet worden dat de recente historie de Amerikanen wel wat argumenten verschaft. Zoals vier jaar geleden, toen een tot op het bot verdeelde Europese Unie, weliswaar daarin hartelijk gesteund door de VN, een puinhoop had gemaakt van de interventie in het voormalige Joegoslavië en zij daar door Amerika weer uit gehaald moest worden.

Washington vreest, grof gezegd, dat de EU wel streeft naar meer macht en invloed op het gebied van defensie, en daar in Helsinki al vast de nodige commissies, staven en structuren voor optuigt, maar dat de EU-landen uiteindelijk niet het nodige geld beschikbaar zullen stellen om daar materiële inhoud aan te geven. Zodat 'Helsinki' een prestigieuze lege huls oplevert en Europa, in geval van een echte crisis aan zijn boorden, toch weer terug moet vallen op de Amerikaanse militaire macht. En Washington vreest dat dat ondermijnend zal zijn voor de Navo als geheel.