VN berispt Denen om te streng asielbeleid

KOPENHAGEN - Denemarken is door de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR op de vingers getikt wegens een te strenge asielwetgeving. De door het Deense parlement aangenomen wet geeft buitenlanders minder rechten dan autochtonen, wat in strijd is met internationale regels.

Na negen maanden touwtrekken tussen verschillende politieke partijen wist de Deense regering op de laatste dag voor de zomervakantie dan eindelijk een nieuwe asielwet door het parlement te loodsen. Hoofdpunt van de nieuwe wet is dat vluchtelingen tot drie jaar na aankomst in Denemarken een uitkering kunnen krijgen op een niveau van 80 procent van wat Deense burgers krijgen.

Afgelopen week haalde de UNHCR een streep door de rekening omdat landen vluchtelingen volgens VN-regels op dezelfde manier moeten behandelen als de eigen burgers. Gevolg is dat de moeizaam tot stand gekomen wet waarschijnlijk zal moeten worden aangepast en Deense vluchtelingenorganisaties vragen zich af waarom de regering de wet niet in een eerder stadium toetste aan de VN-regels. Zij riepen al maandenlang dat de wet niet door de beugel kon.

Groot was de verontwaardiging over de arrogante reactie van Thorkild Simonsen, die als minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk was voor de tot standkoming van de wet. Vlak na de VN-uitspraak liet hij pruilend weten niet veel op te hebben met het oordeel. Volgens Simonsen is het Deense parlement geen verantwoording schuldig aan welke organisatie dan ook, “zelfs al heet die de Verenigde Naties”.

Simonsen moest al snel inbinden nadat een storm van kritiek was losgebarsten over zijn uitspraak. Zijn reactie werd vergeleken met die van landen als China en Burma als ze zeggen dat VN-kritiek hen niet raakt omdat het om een interne aangelegenheid gaat. Inmiddels heeft Simonsen gezegd dat zijn wet 'natuurlijk' zal worden aangepast als de VN vasthoudt aan de kritiek. De VN heeft al laten weten dat dat het geval zal zijn.

Door deze zaak is de glans van de Deense voortrekkersrol wat betreft mensenrechten er wel een beetje af. In het buitenland staat het Scandinavische land nog altijd bekend als humaan, maar ook voor de introductie van de nieuwe wet was de Deense asielwetgeving al een van de restrictiefste van Europa. Denemarken had een zeer liberaal asielbeleid toen er nog weinig vluchtelingen waren, maar sinds het aantal asielzoekers in de jaren 80 groeide, zijn de wetten snel aangescherpt.

Zo hanteert Denemarken al veel langer dan andere landen het principe van het 'eerste asielland'. Als vluchtelingen naar Denemarken komen via een ander land, al is het maar voor een tussenstop, dan worden ze naar dit 'veilige' land teruggestuurd. De kans dat mensen uit de buurlanden van Denemarken asiel aanvragen is klein en de Denen hebben met dit principe de aantallen asielzoekers dan ook laag kunnen houden, onderwijl landen als Duitsland met de vluchtelingen opschepend.

Een andere Deense methode is het straffen van bijvoorbeeld luchtvaartmaatschappijen die vluchtelingen zonder geldige papieren meenemen naar Denemarken. Ook dit instrument is inmiddels internationaal gemeengoed geworden, maar voor veel Denen ging het allemaal nog niet ver genoeg. In de peilingen voor de laatste verkiezingen stond extreem-rechts op maar liefst 15 procent van de stemmen en de als hard bekendstaande sociaal-democraat Simonsen werd aangetrokken om orde op zaken te stellen. De vorige minister werd afgeserveerd omdat ze een verdere verharding van de asielpolitiek onaanvaardbaar vond.

Aanvankelijk wilde Simonsen vluchtelingen zelfs drie jaar lang verbieden om te trouwen maar dit werd een meerderheid van het parlement toch te gortig. Als compromis kregen vluchtelingen drie jaar lang een lagere uitkering dan de Denen zelf.