Iedereen hier is zelf vluchteling geweest

LÃœBECK - Laat Lübeck nou net een maand op internet staan. Een eigen site is aardig voor het verstrekken van toeristische informatie, dacht de gemeente. En als Lübeck ook een e-mail nummer heeft, kunnen toekomstige bezoekers vragen stellen die de gemeente dan weer beantwoordt. Nou, de respons is enorm, zegt beleidsmedewerker Matthias Erz. “We worden bedolven onder de berichten. Iedereen wil weten waarom Lübeck de 'brandstad' van Duitsland is”.

Erz heeft een bericht uit Miami in zijn mailbox, en een vraag uit Japan. Waarschuwingen uit Londen en wat bezorgde alinea's uit Frankrijk. “Afkomstig van mensen die ooit in Lübeck hebben gewoond, of van toeristen die de Hanzestad een paar jaar geleden hebben bezocht. Ze snappen er niets van. Ik probeer ze allemaal terug te schrijven.”

Erz is bij de gemeente Lübeck onder andere verantwoordelijk voor het plaatselijke asielbeleid, al is hij niet meer dan een uitvoerder van de plannen die ze in Bonn bedenken. Aan zijn bureau schuift hij doorgaans met de namen van de vluchtelingen, probeert ze zo goed mogelijk onder dak te brengen, houdt bij hoe het hen in de asielprocedure vergaat en krijgt door wanneer een Zaïrees, Albanees, of Kroaat een verblijfsvergunning krijgt en dus uit Erz' kaartenbak verdwijnt.

Op zijn bureau liggen nu de namen van de doden en gewonden uit het huis aan de Hafenstrasse. “Natuurlijk ben ik gaan kijken, eergisteren. Het was vreselijk. Maar daar kan ik niets doen. Zelfs puinruimen moet ik op mijn bureau doen, hier ligt mijn taak.”

Uit de gehele deelstaat krijgt Erz hulp aangeboden. Burgers bieden onderdak aan voor de bewoners van de nu zwartgeblakerde villa, bellers willen kleding kwijt, en Erz heeft na beraad met de burgemeester hals over kop een gironummer geopend, als antwoord op de vraag of er niet gecollecteerd kan worden voor de slachtoffers.

Hoewel nog steeds niet duidelijk is hoe de brand is ontstaan en de drie verdachte jongeren gistermiddag zijn vrijgelaten, zegt Erz hardop - en niemand op het gemeentehuis spreekt hem tegen - dat hij van een aanslag uitgaat. En waarschijnlijk niet gepleegd door Lübeckers, maar door mensen van draussen, en hij doelt op het vroegere Oostduitse gebied dat nog geen zes kilometer buiten Lübeck begint.

“Ik vertel iedereen die vraagt wat er met Lübeck aan de hand is, dat het met de stad goed gaat, maar dat we worden geprovoceerd door rechts-extremisten van buiten. In Lübeck zelf zijn geen raciale spanningen. Het gaat wat ver om terug te gaan naar de Hanzen-tijd toen Lübeck al een vrijplaats was en er met iedereen handel werd gedreven, maar ik wil wel de periode van net na de tweede wereldoorlog aanstippen: door de vlucht van duizenden mensen uit het Oosten is het inwonertal van Lübeck toen in een jaar tijd verdubbeld tot 220 000. Iedereen hier is zelf vluchteling geweest, of heeft familie of vrienden die hun land hebben moeten verlaten. Lübeck is tolerant, ik durf mijn hand daarvoor in het vuur te steken. En de rechts-extremisten willen dat tolerante Lübeck laten zien dat zij er ook nog zijn. Voor neo-nazi's betekent brand in Lübeck een aanslag in het hol van de leeuw.”

En ter illustratie wijst hij op de bombrief die Lübecks burgemeester vorig jaar heeft ontvangen. Lübeck is niet populair bij neo's.

Alhoewel Erz geen twijfels heeft - even afgezien van de vraag of het een aanslag of een ongeluk betreft - toont de brand volgens de geëmotioneerde ambtenaar het failliet van het Duitse asielbeid aan.

“Ze kunnen in de Bondsdag wel hun verontrusting uitspreken en zeggen dan dat ze geschokt zijn, verdammt! Maar die lieden zijn wel verantwoordelijk voor een asielprocedure die vijf jaar kan duren. In die tijd mogen vluchtelingen niet integreren, maar in villa's als die in de Hafenstrasse verblijven. En als ze worden toegelaten, dan kunnen ze eindelijk overdag gaan werken, kunnen de kinderen naar school. Maar dan zijn er nog amper huizen. Dus 's avonds zitten ze weer opeen gehoopt, spelen de kinderen op een industrieterrein.”

De brandweer kan dan wel gaan controleren of een oud pand voor zestig mensen niet brandgevaarlijk is, maar beseffen we wel dat zo'n object ook aanslag-aantrekkelijk is vraagt Erz zich af.

“Vluchtelingen moeten niet geïsoleerd worden opgevangen maar in buurten bij de Duitsers. We hebben hier onlangs Noorse noodwoningen laten plaatsen, midden in het centrum. Dat bevalt iedereen uitstekend, maar Bonn heeft geen geld meer.”

Hij hoopt dat de batterij bewindslieden die deze dagen de rampplek zal bezoeken, ook voor de oplossing van het probleem oog zal hebben.