MIAN MOHAMMAD NAWAZ SJARIF - Schoonmaker met nieuwe bezem

Hij wil er eigenlijk helemaal niet heen. Mian Mohammad Nawaz Sjarif (46), de nieuwe premier van Pakistan, heeft een hekel aan Islamabad, de hoofdstad van het land en zetel van de regering. Niet voor niets plaatste hij eerder het hoofdkwartier van zijn partij, de Pakistan Moslim Liga (PML), over naar Lahore. Nawaz Sjarif houdt van het goede leven. Dat is in het verpletterend saaie Islamabad moeilijk te vinden. Maar hij houdt ook van macht en zal dus verhuizen.

Het is niet voor het eerst dat hij zijn intrek neemt in de protserige witte gebouwen waar de leiders van Pakistan geacht worden zich op te houden. Tussen 1990 en 1993 was hij ook premier. Totdat de toenmalige president hem voortijdig ontsloeg wegens corruptie en economisch wanbeheer. Het zijn termen die Pakistaanse machthebbers bekend in de oren klinken: zowel voor als na Sjarif is zijn rivale Benazir Bhutto met dezelfde beschuldigingen vervroegd de laan uitgestuurd.

Nawaz Sjarif weet dan ook wat hem boven het hoofd hangt: het zwaard van het beruchte Achtste Amendement, dat het de president mogelijk maakt regeringen te ontbinden. Toch lijkt het politieke scenario een ander te worden dan in voorgaande jaren. De PML en haar bondgenoten beschikken in het nieuwe parlement ruim over de tweederde meerderheid die nodig is om het amendement af te schaffen, al heeft Nawaz Sjarif gezegd daaraan voorlopig geen prioriteit te geven. Hij is allereerst uit op politieke rust en het herstel van de machtsbalans.

Pakistan is een land waar momenteel het cynisme op alle fronten hoogtij viert. Dat voelde Sjarif goed aan toen hij in zijn verkiezingsmanifest sprak van “een op drift geraakte natie, een verward volk en een staat die uit elkaar valt”. De opkomst bij de verkiezingen van deze week, slechts rond de 25 procent, maakt ook nog eens duidelijk hoe groot de taak van de premier is, als hij niet alleen het vertrouwen van de bevolking wil herstellen, maar Pakistan ook uit de crisis wil trekken.

De man uit Punjab, de 'macho-deelstaat' in het oosten van Pakistan, zegt de politiek te willen “schoonmaken” en de democratie te “versterken”. Om dat te doen, zal hij zich waarschijnlijk vooral richten op 's lands economie. Daar immers liggen de grootste problemen, op dat terrein ook moet de vroegere zakenman met een titel als meester in de rechten zich het best thuis voelen.

Nawaz Sjarif is een man die banden heeft met de Pakistaanse middenklasse en de industriëlen. Hij begon zijn werkende leven in de zaak van zijn vader, de directeur van het bedrijfsconglomeraat Ittefaq. De familie Sjarif heeft naam en geld gemaakt in de staal-, de suiker- en de katoenindustrie. Ooit kende de onderneming een jaaromzet van circa twee miljard rupees, een slordige 800 miljoen gulden. Maar in 1981 kwam de toen 32-jarige zakenman in de politiek terecht.

Hij stond bekend als de beschermeling van Zia ul-Haq, de dictator-generaal en een van de militairen die Pakistan bijna een kwarteeuw hebben geleid. Drie jaar lang was Sjarif minister van financiën in de provincie Punjab, waar hij opviel door zijn sterk op hervormingen en economische groei gerichte budgetten. In 1985 werd hij premier van Punjab, na verkiezingen waaraan alleen partijloze kandidaten mochten meedoen.

De stap naar de landelijke politiek kwam in 1990, toen een abrupt einde was gekomen aan de eerste regering van Benazir Bhutto en haar Pakistaanse Volkspartij (PPP). De Pakistan Moslim Liga ging een coalitie aan met acht andere partijen en haalde een ruime meerderheid.

De plaatselijke middenstand moet Nawaz Sjarif uit die tijd herinneren als de man die dagelijks zo'n honderd kilo vlees liet bestellen om met goede vrienden een uitbundige maaltijd te genieten. Dat het gesmaakt heeft, is aan het gezicht van Pakistans nieuwe premier nog altijd af te lezen. Net als zijn politieke vrienden kwamen veel van de gerechten uit Lahore, het oude culturele centrum van Pakistan, waar de weelderigheid van het islamitische mogol-verleden nog te vinden is.

In de eerste regering-Sjarif lag een sterk accent op het verbeteren van de infrastructuur. “We willen de 21ste eeuw met waardigheid en eer binnengaan en niet op muilezels en paarden”, zei hij ooit. Maar de realiteit van het Zuid-Aziatische land is dat ook aan het einde van deze eeuw het overgrote deel van de bevolking afhankelijk is van landbouw en veeteelt. Op de stoffige wegen van Pakistans platteland zijn muilezels en paarden gebruikelijkere vervoermiddelen dan de 4-wheel drive jeeps waar de elite in rondrijdt.

Juist daar ook zit de kloof die Nawaz Sjarif in zijn eerste termijn niet heeft kunnen overbruggen, netzomin als andere burgerregeringen of militaire bewinden. Een kleine groep al dan niet corrupte machthebbers wist zich tussen 1990 en 1993 verder te verrijken, terwijl de massa ongeschoold, ongezond en ontevreden bleef. Het is ook het signaal dat met de lage opkomst van de jongste verkiezingen is afgegeven: de bevolking is elke fiducie in haar leiders kwijtgeraakt.

Het maakt de beloften van de tweede regering-Sjarif er niet minder op. De nieuwe premier zegt niet alleen een einde te zullen maken aan de overvloedige banketten, luxe-wagenparken en buitenlandse tripjes van de hoge heren, maar ook de economie van Pakistan binnen een jaar weer op het rechte spoor te hebben. Voor honderdduizend jongeren heeft hij een soort werkgarantieplaats in de aanbieding, en binnen een paar jaar tijd zullen buitenlandse bedrijven voor 30 miljard dollar investeren, denkt de nieuwe premier van Pakistan.

Nawaz Sjarif zegt ook de relatie met buurman en aartsvijand India te willen verbeteren en een kernwapen-vrij Zuid-Azië “na te streven”. Dan zal hij toch behalve de president ook het militaire establisment achter zich moeten houden. Sjarif weet wat dit betekent: aan bezuinigingen op de defensiebegroting waagt hij zich voorlopig niet. Waarmee meteen een stuk minder geld overblijft voor de vervulling van andere wensen. De vorige keer hield hij het 30 maanden vol. “Dit keer doen we het beter”, zei hij na zijn overwinning. Het klonk dapper, maar ook wat hol.